Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài tập 4 trang 10 SBT Ngữ văn 10

Bài 2. Vẻ đẹp của thơ ca   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Trình tự phân tích một bài thơ bát cú Đường luật, thường gọi là "luật thi", là một biểu hiện cụ thể của phương pháp phân tích một bài thơ Đường luật. Nói chung mọi người đều cho rằng cách phân tích hợp lí nhất là cắt ngang theo bố cục. Đó là điều dễ hiểu và dễ thống nhất vì xưa nay ai cũng chấp nhận rằng một bài luật thi gồm có bốn "liên" (nghĩa là "cặp câu", tức hai dòng thơ số lẻ và số chẵn đi liền nhau) và trong mỗi liên, giữa câu số lẻ và số chẵn có quan hệ với nhau về nhiều mặt. [...]

Trước hết, cần thấy rằng quả "liên" là đơn vị hết sức cơ bản trong luật thi. Dù phân tích theo phương pháp nào và theo quan niệm bố cục nào thì hầu như trong mọi trường hợp, vẫn phải xuất phát từ việc phân tích đơn vị có tính chất cơ sở đó. Một dòng luật thi đứng tách ra sẽ không cho thấy vẻ đẹp đầy đủ của nó mặc dù xét về phương diện cú pháp, tự nó hầu hết đã hoàn chỉnh.

Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:
Theo tác giả đoạn trích, câu thơ hay cặp câu thơ là đơn vị cơ bản của một bài thơ Đường luật?

Gợi ý trả lời

Trả lời: Theo tác giả đoạn trích, *cặp câu thơ* (liên) — chứ không phải từng câu thơ đứng riêng — mới là đơn vị cơ bản của một bài thơ Đường luật.

a) Căn cứ vào lời khẳng định trực tiếp của tác giả:

Tác giả viết rõ: "cần thấy rằng quả *liên* là đơn vị hết sức cơ bản trong luật thi". Mà ngay trước đó, "liên" đã được tác giả định nghĩa là "cặp câu", tức "hai dòng thơ số lẻ và số chẵn đi liền nhau". Như vậy, đơn vị cơ bản được tác giả chỉ ra chính là *cặp câu thơ* (liên), không phải từng câu thơ lẻ.

b) Căn cứ vào lí lẽ tác giả dùng để chứng minh:

- Tác giả cho rằng dù phân tích theo phương pháp nào, theo quan niệm bố cục nào thì "hầu như trong mọi trường hợp, vẫn phải xuất phát từ việc phân tích đơn vị có tính chất cơ sở đó" — tức xuất phát từ *liên* (cặp câu).
- Đặc biệt, tác giả nhấn mạnh: "Một dòng luật thi đứng tách ra sẽ không cho thấy vẻ đẹp đầy đủ của nó mặc dù xét về phương diện cú pháp, tự nó hầu hết đã hoàn chỉnh". Nghĩa là: một câu thơ đứng riêng tuy có thể trọn vẹn về ngữ pháp nhưng *chưa đủ* để bộc lộ vẻ đẹp; phải đặt trong quan hệ với câu đi liền nó (tạo thành liên) thì vẻ đẹp mới hiện ra đầy đủ.

c) Kết luận:

Vì vậy, đơn vị cơ bản của một bài thơ Đường luật, theo tác giả, là *cặp câu thơ (liên)*, chứ không phải từng câu thơ riêng lẻ. Một bài luật thi bát cú gồm bốn liên, và việc phân tích phải bắt đầu từ chính các cặp câu này.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.