Giải Bài 6 trang 17 SBT Ngữ văn 10
Đề bài
Theo bạn, vì sao những từ, cụm từ như “biến mất”, “đệm”, “chơi” lại được tác giả đặt trong ngoặc kép?
Gợi ý trả lời
Trả lời:
Những từ, cụm từ như “biến mất”, “đệm”, “chơi” được tác giả đặt trong ngoặc kép vì chúng không được dùng theo nghĩa gốc (nghĩa đen) thông thường, mà được dùng theo một nghĩa đặc biệt, có tính hình ảnh / ẩn dụ trong ngữ cảnh lập luận. Có thể phân tích theo mấy điểm sau:
a) Đánh dấu nghĩa chuyển, nghĩa bóng. Dấu ngoặc kép báo hiệu cho người đọc rằng các từ này không mang nghĩa đen quen thuộc (ví dụ “chơi” không phải là vui chơi, giải trí; “đệm”, “biến mất” không hiểu theo nghĩa vật lí thông thường), mà được tác giả gán cho một lớp nghĩa mới, gắn với đối tượng đang bàn luận. Nhờ đó, cách diễn đạt trở nên sinh động, gợi hình và giàu sức biểu cảm hơn.
b) Nhấn mạnh và gây chú ý. Việc đặt trong ngoặc kép khiến các từ ngữ ấy nổi bật lên, buộc người đọc dừng lại suy nghĩ về hàm ý mà tác giả muốn gửi gắm. Đây là một thủ thuật làm tăng tính thuyết phục, giúp người đọc tiếp nhận quan điểm của tác giả một cách ấn tượng.
c) Thể hiện thái độ, sắc thái đánh giá của người viết. Dấu ngoặc kép còn cho thấy tác giả dùng từ với dụng ý riêng — có thể là châm biếm nhẹ, mỉa mai hoặc tô đậm một cách hiểu khác thường — qua đó bộc lộ cách nhìn, cách đánh giá của mình đối với vấn đề, góp phần tạo nên nghệ thuật thuyết phục của văn bản nghị luận.
→ Tóm lại, ngoặc kép ở đây thực hiện chức năng đánh dấu từ ngữ được dùng với ý nghĩa đặc biệt (nghĩa chuyển, có hàm ý), vừa làm cho lời văn hàm súc, gợi cảm, vừa thể hiện thái độ của tác giả và tăng hiệu quả thuyết phục.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.