Giải Bài tập 8 trang 6 SBT Ngữ văn 10
Đề bài
5. Sự hoài niệm của tác giả trước cảnh đẹp núi Dục Thuý gợi cho bạn suy nghĩ gì về đời sống tâm hồn của nhà thơ?
(văn bản: Dục Thuý sơn – Nguyễn Trãi)
Gợi ý trả lời
Mở ý: Nỗi hoài niệm hiện lên ở đâu trong bài thơ?
Sau sáu câu đầu say sưa vẽ vẻ đẹp "tiên cảnh" của núi Dục Thuý (bóng tháp như trâm ngọc cài, ánh non nước như gương soi mái tóc biếc), hai câu kết bất ngờ lắng xuống thành một nỗi nhớ:
> *Hữu hoài Trương Thiếu Bảo,*
> *Bi khắc tiển hoa ban.*
> (Nhớ xưa Trương Thiếu Bảo / Bia khắc nay đã lốm đốm rêu.)
Trương Thiếu Bảo là Trương Hán Siêu — danh sĩ đời Trần, người từng gắn bó và để lại bút tích trên chính ngọn núi này. Đứng trước cảnh đẹp, Nguyễn Trãi không dừng ở sự thưởng ngoạn mà "hữu hoài" — chạnh nhớ người xưa, nhìn tấm bia khắc nay đã phủ rêu, lốm đốm như hoa.
a) Một tâm hồn tinh tế, giàu rung cảm trước thiên nhiên và cái đẹp
Niềm hoài niệm ấy nảy sinh từ cảnh đẹp, cho thấy nhà thơ là người có tâm hồn mẫn cảm: cảnh vật không chỉ được nhìn bằng mắt mà được cảm bằng cả bề dày văn hoá, lịch sử. Cái đẹp của Dục Thuý sơn khơi dậy trong ông mạch liên tưởng sâu xa, chứng tỏ một đời sống nội tâm phong phú, tinh tế.
b) Một tấm lòng nặng tình với lịch sử, với tiền nhân ("uống nước nhớ nguồn")
Giữa khung cảnh thần tiên, điều Nguyễn Trãi nhớ đến lại là một con người — Trương Hán Siêu. Đó là tấm lòng trân trọng, tri ân những bậc hiền tài đi trước, một thái độ sống ân nghĩa, thuỷ chung với quá khứ và truyền thống dân tộc.
c) Một nỗi niềm suy tư về sự hữu hạn của đời người và quy luật thời gian
Hình ảnh "bia khắc nay đã lốm đốm rêu" gợi sự chảy trôi của thời gian: người xưa đã khuất, dấu tích cũng phai mờ, chỉ còn núi sông vĩnh hằng. Nỗi hoài niệm vì thế mang màu sắc triết lí, bâng khuâng trước cái vô thường — biểu hiện của một tâm hồn sâu sắc, hay trầm tư về lẽ còn – mất, hữu hạn – vô cùng.
d) Một nhân cách lớn: tâm hồn cao đẹp của người anh hùng – nghệ sĩ
Nỗi niềm hoài cổ ấy không bi luỵ mà thanh cao, hoà quyện giữa chất nghệ sĩ (say mê cái đẹp) và chất nhân văn (nặng lòng với người, với đời). Nó cho thấy Nguyễn Trãi là con người của sự hài hoà giữa tình yêu thiên nhiên, ý thức lịch sử và chiều sâu suy tưởng — một đời sống tâm hồn vừa bay bổng, vừa thâm trầm, giàu tình nghĩa.
Khái quát: Sự hoài niệm trước cảnh đẹp núi Dục Thuý hé mở một tâm hồn thanh cao, tinh tế, giàu rung cảm thẩm mĩ; một trái tim nặng tình với tiền nhân và lịch sử; cùng những suy tư sâu sắc về thời gian và lẽ đời — tất cả làm nên vẻ đẹp nhân cách của Nguyễn Trãi, con người "anh hùng" mà cũng rất "nghệ sĩ".
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.