Giải Bài tập 7 trang 9 SBT Ngữ văn 10
Đề bài
NGỮ LIỆU: Ngước mái đầu hói, riềm tóc lơ thơ đã bạc hết, ông Bằng chắp hai tay trước ngực. Khói hương và khung cảnh trầm tĩnh đưa hiện tại về quá khứ. Thoáng cái, ông Bằng như quên hết xung quanh và bản thể. Dâng lên trong ông cái cảm xúc thiêng liêng rất đỗi quen thân và tâm trí ông bỗng mờ nhoà, phiêu diêu lãng đãng gần xa, ẩn hiện
Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:
Hãy phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được tác giả sử dụng ở câu: "Em cùng con đã mất và vẫn hằng sống, hằng vui buồn, chia sẻ, đỡ nâng, dắt dìu tôi cùng các cháu, các con, các em,...".
Gợi ý trả lời
a) Xác định biện pháp tu từ
Câu văn "*Em cùng con đã mất và vẫn hằng sống, hằng vui buồn, chia sẻ, đỡ nâng, dắt dìu tôi cùng các cháu, các con, các em,...*" sử dụng kết hợp các biện pháp tu từ sau:
- Phép liệt kê: một chuỗi các động từ/cụm động từ liên tiếp "*hằng sống, hằng vui buồn, chia sẻ, đỡ nâng, dắt dìu*" và một chuỗi các đối tượng "*các cháu, các con, các em*".
- Phép điệp từ: lặp lại từ "*hằng*" (hằng sống, hằng vui buồn) và từ "*các*" (các cháu, các con, các em).
- Phép tương phản (nghịch ngữ): đặt cạnh nhau hai vế tưởng như mâu thuẫn "*đã mất*" >< "*vẫn hằng sống*".
b) Phân tích tác dụng
- Về nội dung, ý nghĩa:
- Phép liệt kê các động từ "sống – vui buồn – chia sẻ – đỡ nâng – dắt dìu" diễn tả đầy đủ, dồn dập sự hiện diện bền bỉ của người vợ, người mẹ đã khuất trong mọi mặt đời sống tinh thần của gia đình: bà không chỉ "sống" trong hoài niệm mà còn tiếp tục nâng đỡ, dìu dắt cả nhà. Chuỗi liệt kê "các cháu, các con, các em" cho thấy sự chở che ấy trải rộng tới mọi thế hệ, mọi thành viên.
- Phép điệp từ "*hằng*" nhấn mạnh tính thường xuyên, liên tục, không bao giờ dứt; điệp từ "*các*" tạo cảm giác đông đúc, sum vầy, gắn bó của một đại gia đình.
- Phép tương phản "*đã mất*" – "*vẫn hằng sống*" khẳng định một niềm tin thiêng liêng: về thể xác thì người thân đã khuất, nhưng trong tâm tưởng, trong tình cảm và trong nền nếp gia đình, họ vẫn sống mãi, vẫn gắn bó máu thịt, vượt lên trên cái chết và sự chia lìa.
- Về cảm xúc, giọng điệu: các biện pháp tu từ góp phần tạo nên giọng văn trang trọng, thành kính (lời khấn của ông Bằng trước bàn thờ gia tiên), đồng thời chan chứa xúc động, nghẹn ngào; thể hiện lòng biết ơn, nỗi nhớ thương và niềm tin bất diệt vào sự tiếp nối thiêng liêng của tình cảm gia đình.
- Về nghệ thuật: làm cho câu văn giàu nhịp điệu, lời khấn trở nên tha thiết, có sức lay động; khắc họa sâu sắc chiều sâu tâm linh và vẻ đẹp của đạo lí "uống nước nhớ nguồn", sự gắn kết các thế hệ trong gia đình Việt.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.