Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Bài tập 8 - 1 trang 11 SBT Ngữ văn 10

Sách bài tập Ngữ văn 10, tập hai - Bài tập đọc hiểu   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Tôi là Nhâm. Tôi sinh ở làng quê, lớn lên ở làng quê. Đi trên đường Năm nhìn về làng tôi chỉ thấy một vệt xanh nhô trên đồng vàng. Xa mờ là vòng cung Đông Sơn, trông thì gần, nhưng từ làng tôi đến đấy phải năm mười cây số. Làng tôi gần biển, mùa hè vẫn có gió biển thổi về.

Tháng Năm âm lịch là mùa gặt. Mẹ tôi, chị Ngữ, chú Phụng với tôi ra đồng từ mờ sáng. Ba người gặt, còn tôi gánh lúa.

Tôi gánh lúa về nhà, đi men theo đường mương. Nắng gắt lắm, ngoài trời có lẽ phải bốn mươi độ. Bùn non bên vệ mương nứt nẻ, bong cong lên như bánh đa.

Tôi mơ mộng lắm, hay nghĩ. Bố tôi là thiếu tá, cán bộ trung cấp kĩ thuật hải quân, vẫn đi ra các đảo lắp ra-đa với máy thông tin, mỗi năm về phép một lần. Bố tôi thuộc hết tên các đảo. Mẹ tôi chẳng bao giờ đi xa khỏi làng. Mẹ tôi bảo: "Ở đâu chẳng thế, chỗ nào cũng toàn là người". Chú Phụng thì khác, chú Phụng đã đi nhiều nơi, chú Phụng bảo tôi khi chỉ có hai chú cháu với nhau: "Trong thiên hạ không phải chỉ có người đâu, có các thánh nhân, có yêu quái". Nhà chú Phụng toàn phụ nữ: mẹ vợ, vợ, bốn đứa con gái. Chú Phụng đùa: "Chú đẹp giai nhất nhà".

(Nguyễn Huy Thiệp, Như những ngọn gió, NXB Văn học, Hà Nội, 1999, tr. 423 – 424)

Phân tích điểm nhìn được thể hiện trong đoạn trích trên.

Gợi ý trả lời

Phân tích điểm nhìn trong đoạn trích

a) Người kể chuyện và ngôi kể tạo nên điểm nhìn

Đoạn trích được kể ở ngôi thứ nhất, người kể chuyện xưng "tôi" và tự giới thiệu ngay từ câu mở đầu: "Tôi là Nhâm. Tôi sinh ở làng quê, lớn lên ở làng quê". Như vậy, câu chuyện được nhìn và kể lại từ điểm nhìn của chính nhân vật Nhâm – một cậu bé ở làng quê. Mọi cảnh vật, con người, sự việc đều hiện ra qua con mắt và cảm nhận của "tôi".

b) Điểm nhìn bên trong – gắn với tâm hồn, cảm xúc của nhân vật

Đây chủ yếu là điểm nhìn bên trong: người kể không đứng ngoài quan sát khách quan mà bộc lộ trực tiếp suy nghĩ, tình cảm của mình. Nhâm tự nhận: "Tôi mơ mộng lắm, hay nghĩ". Chính tâm hồn mơ mộng ấy chi phối cách cậu nhìn mọi vật: làng quê chỉ là "một vệt xanh nhô trên đồng vàng", vòng cung Đông Sơn "xa mờ", "trông thì gần" mà thực ra xa. Cách cảm nhận này vừa cụ thể, vừa đậm màu sắc chủ quan, trữ tình.

c) Điểm nhìn không gian – từ vị trí một người con của làng

Không gian được quan sát từ điểm nhìn của người trong cuộc, gắn bó với làng quê. Cậu bé đứng từ làng mình mà nhìn ra: "Đi trên đường Năm nhìn về làng tôi…", "từ làng tôi đến đấy phải năm mười cây số", "Làng tôi gần biển". Cảnh lao động mùa gặt (gặt lúa, gánh lúa, đường mương, bùn non nứt nẻ "bong cong lên như bánh đa", nắng "bốn mươi độ") được tả rất chân thực, sống động vì đó là những gì "tôi" trực tiếp trải nghiệm.

d) Điểm nhìn mang tính hạn chế nhưng chân thật

Vì kể theo điểm nhìn của một nhân vật, trường nhìn bị giới hạn trong hiểu biết và cảm nhận của cậu bé. Thế giới người lớn hiện ra qua cách cậu ghi nhớ và thuật lại lời của họ: lời mẹ ("Ở đâu chẳng thế, chỗ nào cũng toàn là người"), lời chú Phụng ("Trong thiên hạ không phải chỉ có người đâu, có các thánh nhân, có yêu quái"; "Chú đẹp giai nhất nhà"). Nhâm chưa bình luận, phán xét mà chỉ ghi lại; qua đó, sự đối lập giữa cái nhìn "an phận" của mẹ và cái nhìn rộng mở, kì bí của chú Phụng được tái hiện khách quan, để lại dư vị suy ngẫm.

đ) Tác dụng của điểm nhìn

Việc chọn điểm nhìn bên trong của nhân vật "tôi" khiến câu chuyện trở nên chân thực, gần gũi, giàu chất trữ tình; làng quê, công việc đồng áng và những con người thân thuộc hiện lên vừa cụ thể, sinh động vừa thấm đượm cảm xúc, suy tư của một tâm hồn trẻ thơ mơ mộng, ham nghĩ ngợi về cuộc đời và thế giới.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.