Giải Bài 4.2 trang 78 SBT Ngữ văn 10
Đề bài
Nội dung hai câu đầu của phần sa-pô tập trung nhấn mạnh cái lạ, cái độc đáo của nghệ thuật rối nước: khác biệt với nhiều nghệ thuật sân khấu khác ở “sàn diễn”, “diễn viên”, ở sự hoán chuyển vị trí, chức năng giữa con người với đạo cụ. Đây là một sự nhấn mạnh đầy dụng ý, kích thích trí tò mò của người đọc, nhất là người đọc nước ngoài đến Việt Nam và đang muốn tìm hiểu bản sắc văn hoá của dân tộc ta.
(văn bản: Múa rối nước – hiện đại soi bóng tiền nhân)
Gợi ý trả lời
Phân tích nội dung hai câu đầu của phần sa-pô (văn bản *Múa rối nước – hiện đại soi bóng tiền nhân*)
a) Hai câu đầu của sa-pô nhấn mạnh điều gì?
Hai câu mở đầu phần sa-pô tập trung làm nổi bật cái *lạ*, cái *độc đáo* của nghệ thuật múa rối nước — nét riêng khiến loại hình này khác hẳn nhiều loại hình sân khấu khác:
- Khác ở “sàn diễn”: sân khấu của rối nước không phải là mặt đất hay sàn gỗ quen thuộc mà là mặt nước (ao, hồ, bể nước).
- Khác ở “diễn viên”: người biểu diễn thực sự (nghệ nhân) lại giấu mình sau tấm mành, còn “diễn viên” xuất hiện trước khán giả lại là những con rối – tức là đạo cụ.
- Khác ở sự hoán chuyển vị trí, chức năng giữa con người với đạo cụ: con người (chủ thể) lùi vào hậu trường điều khiển, còn đạo cụ (con rối) lại được đẩy lên thành “nhân vật” trình diễn trên sân khấu.
=> Chỉ bằng vài nét, sa-pô đã khái quát được những điểm đặc trưng, khác biệt nhất của rối nước so với các loại hình sân khấu thông thường.
b) Việc nhấn mạnh đó có dụng ý gì?
Đây là một sự nhấn mạnh đầy dụng ý nghệ thuật của người viết (và của phần sa-pô báo chí):
- Việc dồn dập nêu lên những cái “khác lạ” ngay từ đầu nhằm kích thích trí tò mò, gây ấn tượng mạnh với người đọc, khiến họ muốn đọc tiếp để lí giải điều độc đáo ấy.
- Đặc biệt, nó hướng tới đối tượng người đọc nước ngoài đến Việt Nam đang muốn tìm hiểu bản sắc văn hoá của dân tộc ta — gợi mở cho họ thấy rối nước là một sản phẩm văn hoá độc đáo, mang đậm hồn cốt dân tộc Việt.
- Qua đó, sa-pô vừa làm đúng chức năng “mời gọi” của một đoạn mở đầu văn bản thông tin, vừa tôn vinh, quảng bá giá trị của loại hình nghệ thuật truyền thống này.
=> Hai câu đầu của sa-pô vừa giới thiệu khái quát nét độc đáo của rối nước, vừa khơi gợi hứng thú và định hướng tiếp nhận cho người đọc, nhất là bạn đọc nước ngoài yêu mến văn hoá Việt Nam.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.