Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài 4.3 trang 78 SBT Ngữ văn 10

Bài tập 4 — Văn bản Múa rối nước – hiện đại soi bóng tiền nhân   Gợi ý trả lời

Đề bài

Tuy văn bản Múa rối nước – hiện đại soi bóng tiền nhân mới chỉ bước đầu giới thiệu về nghệ thuật rối nước Việt Nam nhưng cũng đã đưa đến được cho độc giả những thông tin rất cơ bản. Hãy ghi chép các thông tin đó để lưu lại và bổ sung dần vào vốn hiểu biết về di sản nghệ thuật quý báu này của cha ông.
(văn bản: Múa rối nước – hiện đại soi bóng tiền nhân)

Gợi ý trả lời

Ghi chép các thông tin cơ bản về nghệ thuật múa rối nước Việt Nam (rút ra từ văn bản *Múa rối nước – hiện đại soi bóng tiền nhân*)

Dưới đây là những thông tin cơ bản mà văn bản đã cung cấp, được ghi lại theo từng nhóm để tiện lưu giữ và bổ sung dần.

a) Nguồn gốc và lịch sử
- Múa rối nước là một loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo, ra đời và gắn bó với nền văn minh lúa nước ở vùng đồng bằng Bắc Bộ (châu thổ sông Hồng).
- Đây là loại hình có lịch sử lâu đời, được cha ông sáng tạo, gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ; là một di sản nghệ thuật quý báu của dân tộc.

b) Không gian và sân khấu biểu diễn
- Điểm đặc biệt nhất: sân khấu của múa rối nước chính là mặt nước (ao, hồ, hoặc bể nước nhân tạo).
- Phía sau là nhà rối (thủy đình) – nơi che giấu người điều khiển; mặt nước vừa là sân khấu, vừa là tấm gương làm cho con rối thêm sinh động.

c) Con rối và cách chế tác
- Con rối được tạc, đẽo từ gỗ (loại gỗ nhẹ, nổi được trên nước), sau đó được sơn, trang trí nhiều màu sắc và xử lí để chống thấm nước.
- Tạo hình các con rối thường ngộ nghĩnh, gần gũi, mang đậm tính dân gian; tiêu biểu nhất là nhân vật chú Tễu – người dẫn chuyện vui nhộn, duyên dáng.

d) Cách điều khiển (kĩ thuật biểu diễn)
- Nghệ nhân đứng ngâm mình trong nước, nấp sau tấm mành của thủy đình để giấu mình, điều khiển con rối từ xa.
- Con rối được điều khiển nhờ hệ thống sào, dây (máy sào, máy dây) đặt ngầm dưới mặt nước, đòi hỏi nghệ nhân phải khéo léo, điêu luyện và phối hợp ăn ý.

e) Âm nhạc và yếu tố nghệ thuật đi kèm
- Buổi diễn luôn gắn với âm nhạc dân tộc: tiếng trống, mõ, kèn, pháo, lời ca theo điệu chèo, dân ca… tạo không khí tưng bừng, rộn rã của lễ hội.

g) Nội dung, đề tài biểu diễn
- Các tích trò phản ánh đời sống lao động và sinh hoạt của người nông dân (cày cấy, chăn vịt, câu cá, đấu vật…), các lễ hội, phong tục và những truyền thuyết, tích truyện dân gian (múa rồng, múa lân, múa tiên…).

h) Giá trị và vấn đề bảo tồn
- Múa rối nước là loại hình độc đáo, riêng có của Việt Nam, thể hiện tài hoa, trí tuệ và tâm hồn của cha ông – "hiện đại soi bóng tiền nhân".
- Văn bản cũng gợi nhắc trách nhiệm giữ gìn, bảo tồn và phát huy di sản nghệ thuật quý báu này trong đời sống hôm nay.

> *Lưu ý khi ghi chép:* nên ghi gọn thành các ý/từ khóa theo nhóm (nguồn gốc – sân khấu – con rối – cách điều khiển – âm nhạc – đề tài – giá trị) để dễ nhớ và tiếp tục bổ sung thông tin từ những tài liệu đọc thêm sau này.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.