Giải Bài tập 6 trang 15 SBT Ngữ văn 7
Đề bài
NGỮ LIỆU: Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
"Cục... cục tác cục ta"
Đọc bài thơ Tiếng gà trưa của Xuân Quỳnh và trả lời các câu hỏi:
Gợi ý trả lời
Lưu ý: Phần đề in trong phiếu chỉ trích khổ thơ mở đầu và yêu cầu chung "Đọc bài thơ *Tiếng gà trưa* của Xuân Quỳnh và trả lời các câu hỏi". Dưới đây là lời giải theo các câu hỏi thường gặp của Bài tập 6 (trang 16) về bài thơ này, trình bày theo kiến thức SGK Ngữ văn 7 (Kết nối tri thức).
a) Thể thơ và mạch cảm xúc của bài thơ
- *Tiếng gà trưa* được viết chủ yếu theo thể thơ năm chữ (ngũ ngôn), nhưng có biến tấu linh hoạt: xen vào những câu ba tiếng điệp lại "Tiếng gà trưa" để mở ra mỗi dòng hồi tưởng.
- Mạch cảm xúc đi từ hiện tại → quá khứ → hiện tại: trên đường hành quân, người chiến sĩ nghe tiếng gà trưa (hiện tại) → tiếng gà đánh thức những kỉ niệm tuổi thơ bên bà (quá khứ) → trở về với tình yêu quê hương, lí tưởng chiến đấu (hiện tại). Âm thanh tiếng gà là sợi dây nối liền mạch cảm xúc ấy.
b) Hình ảnh, kỉ niệm được tiếng gà trưa gợi lại trong tâm trí người chiến sĩ
Tiếng gà trưa gợi về những hình ảnh thân thuộc, bình dị của tuổi thơ:
- Hình ảnh những con gà mái mơ, mái vàng và ổ trứng hồng đẹp như tranh.
- Kỉ niệm tuổi nhỏ tò mò xem gà đẻ bị bà mắng yêu ("Gà đẻ mà mày nhìn / Rồi sau này lang mặt").
- Hình ảnh người bà tần tảo, chắt chiu từng quả trứng, lo đàn gà toi mỗi khi gió mùa đông tới, dành dụm để cuối năm bán gà mua quần áo mới cho cháu.
c) Hình ảnh người bà và tình cảm bà cháu
- Người bà hiện lên tần tảo, chịu thương chịu khó, giàu đức hi sinh: chắt chiu từng quả trứng, lo toan, dành trọn yêu thương cho cháu dù cuộc sống nghèo khó.
- Qua đó bộc lộ tình cảm bà cháu sâu nặng, ấm áp: tình yêu thương, sự biết ơn và nỗi nhớ của người cháu dành cho bà. Những kỉ niệm bé nhỏ ấy trở thành hành trang tinh thần theo người chiến sĩ ra trận.
d) Ý nghĩa đặc biệt của "tiếng gà trưa" đối với người chiến sĩ
- Tiếng gà trưa là âm thanh của làng quê, của tuổi thơ thân thương, giúp người lính xua tan mệt nhọc trên đường hành quân.
- Nó khơi dậy tình yêu gia đình, yêu bà, yêu quê hương, và chính tình cảm ấy hóa thành động lực, lí tưởng chiến đấu: chiến đấu vì Tổ quốc, vì xóm làng, vì bà và vì "ổ trứng hồng tuổi thơ" ("Cháu chiến đấu hôm nay / Vì lòng yêu Tổ quốc... Bà ơi, cũng vì bà"). Như vậy tình cảm gia đình đã hòa quyện, nâng lên thành tình yêu đất nước.
Lưu ý: đề có thể thiếu phần cuối (chạy sang trang)
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.