Giải Bài 1 trang 17 SBT Ngữ văn 7
Đề bài
Nêu một số đặc điểm hình thức của bài thơ Tiếng gà trưa trên các phương diện: số tiếng trong mỗi dòng, số dòng trong mỗi khổ, cách gieo vần, ngắt nhịp.
(văn bản: Tiếng gà trưa (Xuân Quỳnh, Hoa dọc chiến hào, NXB Văn học, Hà Nội, 1968))
Gợi ý trả lời
Đặc điểm hình thức của bài thơ *Tiếng gà trưa* (Xuân Quỳnh)
*Tiếng gà trưa* được viết theo thể thơ năm chữ (thơ năm tiếng), nhưng cách gieo vần, ngắt nhịp và số dòng trong khổ rất linh hoạt, tự do.
a) Số tiếng trong mỗi dòng
- Phần lớn các dòng thơ đều có 5 tiếng (năm chữ).
- Riêng dòng "Tiếng gà trưa" được lặp lại ở đầu nhiều khổ chỉ có 3 tiếng. Câu thơ ngắn này nổi bật như một điệp khúc, ngân vang gợi âm thanh tiếng gà và mở ra dòng hồi tưởng của người chiến sĩ.
b) Số dòng trong mỗi khổ
- Số dòng trong các khổ không đều nhau, không theo quy định cố định: có khổ 4 dòng, có khổ 5 dòng, 6 dòng, có khổ nhiều hơn.
- Cách tổ chức khổ thơ tự do này giúp mạch cảm xúc, hồi tưởng được triển khai thoải mái, tự nhiên theo dòng tâm trạng.
c) Cách gieo vần
- Bài thơ gieo vần chân, chủ yếu là vần cách (vần giữa các dòng không liền nhau), xen kẽ có chỗ gieo vần liền.
- Cách gieo vần linh hoạt, không gò bó, phù hợp với lối thơ tự do và giọng điệu tâm tình.
d) Cách ngắt nhịp
- Nhịp thơ linh hoạt, thay đổi theo từng dòng: thường là 3/2 hoặc 2/3, có dòng ngắt 1/2/2.
- Dòng "Tiếng gà trưa" (3 tiếng) tạo nhịp ngắt riêng, như một tiếng gọi vang lên.
- Nhịp điệu uyển chuyển góp phần diễn tả dòng cảm xúc, kỉ niệm tuôn chảy tự nhiên.
Kết luận: Về hình thức, *Tiếng gà trưa* là bài thơ năm chữ nhưng được viết khá tự do: số tiếng mỗi dòng chủ yếu là 5 (có dòng 3 tiếng), số dòng mỗi khổ không đều, gieo vần cách là chính (có xen vần liền), ngắt nhịp linh hoạt. Những đặc điểm đó phù hợp để thể hiện mạch hồi tưởng và tình cảm thiết tha của nhân vật trữ tình.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.