Giải Bài tập 1 trang 18 SBT Ngữ văn 7
Đề bài
Tìm đọc một số câu tục ngữ, truyện ngụ ngôn. Ghi vào nhật kí đọc sách những hiểu biết, kinh nghiệm được rút ra từ các câu tục ngữ đã đọc, số lượng câu, chữ và các tiếng gieo vần với nhau trong các câu tục ngữ đó; bài học cuộc sống và một số điểm đáng chú ý về chủ đề, cốt truyện, nhân vật, tình huống của truyện ngụ ngôn đã đọc.
Gợi ý trả lời
Bài tập 1 (trang 19) – Đọc mở rộng: ghi nhật kí đọc sách
Dưới đây là một trang nhật kí đọc sách mẫu, ghi lại kết quả tìm đọc một số câu tục ngữ và một truyện ngụ ngôn, trình bày đúng yêu cầu của đề.
---
a) Phần tục ngữ
Tôi đã tìm đọc 5 câu tục ngữ về thiên nhiên, lao động và con người:
1. *"Đói cho sạch, rách cho thơm."*
- Hiểu biết, kinh nghiệm rút ra: Dù nghèo khổ, thiếu thốn thì vẫn phải giữ phẩm giá trong sạch, sống lương thiện, không làm điều xấu.
- Số câu: 1 câu. Số chữ: 6 chữ.
- Tiếng gieo vần: *sạch – rách* (vần lưng, hiệp vần ở giữa câu).
2. *"Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa."*
- Kinh nghiệm: Nhìn sao trên trời ban đêm để dự đoán thời tiết: trời nhiều sao thì ngày mai nắng, trời ít (vắng) sao thì sắp mưa.
- Số câu: 1 câu (2 vế đối). Số chữ: 8 chữ.
- Tiếng gieo vần: *nắng – vắng* (vần lưng).
3. *"Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống."*
- Kinh nghiệm: Nêu thứ tự 4 yếu tố quan trọng trong trồng lúa: nước – phân bón – chăm chỉ (cần) – giống.
- Số câu: 1 câu. Số chữ: 8 chữ.
- Tiếng gieo vần: *phân – cần* (vần lưng).
4. *"Tháng bảy kiến bò, chỉ lo lại lụt."*
- Kinh nghiệm: Tháng Bảy (âm lịch) thấy kiến kéo đàn bò lên cao là dấu hiệu sắp có lũ lụt, phải lo đề phòng.
- Số câu: 1 câu. Số chữ: 8 chữ.
- Tiếng gieo vần: *bò – lo* (vần lưng).
5. *"Ăn quả nhớ kẻ trồng cây."*
- Hiểu biết, bài học: Được hưởng thành quả thì phải biết ơn người đã làm ra, tạo dựng nên nó; nhắc nhở lòng biết ơn.
- Số câu: 1 câu. Số chữ: 6 chữ.
- Tiếng gieo vần: vần cách ở tiếng *cây* (gieo vần với câu nối tiếp, ví dụ "… trồng cây / Ăn khoai nhớ kẻ cho dây mà trồng").
*Nhận xét chung:* Các câu tục ngữ đều rất ngắn gọn (thường 6–8 chữ, một câu), thường gieo vần lưng (các tiếng ở giữa câu hiệp vần với nhau), dễ nhớ, dễ thuộc; đúc kết kinh nghiệm về thiên nhiên, lao động sản xuất và cách sống của con người.
---
b) Phần truyện ngụ ngôn
Truyện đã đọc: "Ếch ngồi đáy giếng."
- Chủ đề: Phê phán thói chủ quan, kiêu ngạo, hiểu biết hạn hẹp mà huênh hoang, coi thường người khác.
- Cốt truyện: Một con ếch sống lâu ngày trong một cái giếng nhỏ, xung quanh chỉ có vài con cua, ốc, nhái bé nhỏ. Ếch cất tiếng kêu vang, các con vật đều sợ nên nó tưởng mình oai như một vị chúa tể, còn bầu trời chỉ bé bằng cái vung. Một năm nọ, trời mưa to, nước giếng dâng tràn đưa ếch ra ngoài. Quen thói nghênh ngang đi lại, nhâng nháo nhìn trời chẳng thèm để ý xung quanh, ếch bị một con trâu đi qua giẫm bẹp.
- Nhân vật: Con ếch – nhân vật chính, tượng trưng cho kẻ hiểu biết nông cạn mà kiêu ngạo, chủ quan.
- Tình huống: Môi trường sống thay đổi (từ đáy giếng nhỏ hẹp ra thế giới rộng lớn) nhưng ếch vẫn giữ nguyên thói quen và cách nhìn cũ, không chịu quan sát, học hỏi — đó là tình huống dẫn đến kết cục bi thảm.
- Bài học cuộc sống: Không được chủ quan, kiêu ngạo; phải biết mở rộng hiểu biết, nhìn nhận thế giới rộng lớn ngoài phạm vi nhỏ hẹp của mình. Dù môi trường, hoàn cảnh có hạn hẹp đến đâu cũng phải cố gắng học hỏi để mở mang tầm nhìn, nếu không sẽ phải trả giá.
---
*Lưu ý cách làm:* Em có thể thay bằng những câu tục ngữ và truyện ngụ ngôn khác mà em tự tìm đọc (ví dụ: *Thầy bói xem voi, Đẽo cày giữa đường, Chân – Tay – Tai – Mắt – Miệng…*), chỉ cần ghi đủ các mục: nội dung/kinh nghiệm, số câu – số chữ – tiếng gieo vần (với tục ngữ) và chủ đề – cốt truyện – nhân vật – tình huống – bài học (với truyện ngụ ngôn).
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.