Giải Bài tập 2 trang 18 SBT Ngữ văn 7
Đề bài
Tìm đọc một số truyện khoa học viễn tưởng. Ghi vào nhật kí đọc sách những thông tin, ý tưởng cơ bản về thế giới viễn tưởng và một số điểm đáng chú ý về không gian, thời gian, cốt truyện, nhân vật, tình huống,… trong một truyện khoa học viễn tưởng đã đọc. Chú ý những đặc điểm được coi là căn cứ để xếp truyện đó vào thể loại truyện khoa học viễn tưởng.
Gợi ý trả lời
Gợi ý cách làm và bài mẫu (nhật kí đọc sách)
Bài tập yêu cầu em tự tìm đọc một truyện khoa học viễn tưởng, rồi ghi lại vào nhật kí đọc sách theo các yếu tố: thông tin/ý tưởng cơ bản về thế giới viễn tưởng; không gian, thời gian; cốt truyện; nhân vật; tình huống; và quan trọng nhất là chỉ ra những *căn cứ* để xếp truyện vào thể loại khoa học viễn tưởng (dựa vào kiến thức đã học ở SGK Ngữ văn 7).
Dưới đây là một bài mẫu với truyện "Hai vạn dặm dưới đáy biển" (Jules Verne) — đoạn trích *Cuộc chạm trán trên đại dương* đã học.
---
a) Thông tin, ý tưởng cơ bản về thế giới viễn tưởng
- Tên truyện: *Hai vạn dặm dưới đáy biển*; tác giả: Giuyn Véc-nơ (Jules Verne), nhà văn Pháp — người được coi là một trong những "cha đẻ" của truyện khoa học viễn tưởng.
- Ý tưởng cơ bản: con người chế tạo được một chiếc tàu ngầm hiện đại (tàu *Nau-ti-lút*) có thể lặn sâu, đi vòng quanh các đại dương, khám phá thế giới kì bí dưới lòng biển — một ý tưởng vượt xa trình độ khoa học thời tác giả sống.
b) Không gian, thời gian
- *Không gian:* lòng đại dương bao la, bí ẩn; bên trong con tàu ngầm *Nau-ti-lút* với những thiết bị kì lạ. Đây là không gian con người chưa thể khám phá vào thời điểm truyện ra đời.
- *Thời gian:* mang tính giả định về tương lai — khi khoa học, kĩ thuật phát triển cao hơn thực tế đương thời, cho phép con người làm chủ được đại dương.
c) Cốt truyện
- Giáo sư A-rô-nác cùng cộng sự tham gia cuộc săn tìm một "con quái vật biển" bí ẩn. Họ bị rơi xuống biển và phát hiện "quái vật" ấy thực chất là một chiếc tàu ngầm do thuyền trưởng Nê-mô chế tạo. Từ đó họ bắt đầu hành trình kì thú, nhiều hiểm nguy dưới đáy biển.
- Cốt truyện xoay quanh hành trình khám phá, kết hợp yếu tố phiêu lưu với các tri thức khoa học về biển cả, sinh vật, máy móc.
d) Nhân vật
- Thuyền trưởng Nê-mô: nhà khoa học tài ba, bí ẩn, chế tạo ra con tàu ngầm hiện đại.
- Giáo sư A-rô-nác: nhà nghiên cứu ham hiểu biết, đại diện cho con người say mê khám phá khoa học.
→ Nhân vật thường là những người thông minh, có tri thức khoa học vượt trội — đặc điểm quen thuộc của truyện khoa học viễn tưởng.
e) Tình huống tiêu biểu
- Tình huống chạm trán giữa con người và "con quái vật" khổng lồ trên đại dương, để rồi vỡ lẽ đó là một cỗ máy do con người tạo ra. Tình huống bất ngờ này vừa li kì, vừa làm nổi bật sức mạnh của khoa học, kĩ thuật.
g) Căn cứ để xếp vào thể loại truyện khoa học viễn tưởng
- Lấy đề tài, chi tiết từ *khoa học, kĩ thuật* (tàu ngầm, thiết bị lặn, tri thức về biển cả, sinh vật...).
- Dựa trên những *thành tựu, giả tưởng khoa học* vượt trước thời đại tác giả (thời đó chưa có tàu ngầm hiện đại như vậy) nhưng vẫn *dựa trên cơ sở khoa học*, không hoàn toàn hoang đường như truyện cổ tích, thần thoại.
- Không gian, thời gian mang tính *giả định về tương lai*; nhân vật là những người có tri thức khoa học.
→ Hội đủ các dấu hiệu của truyện khoa học viễn tưởng nên truyện được xếp vào thể loại này.
*(Em có thể thay bằng truyện khác đã đọc như "Cuộc du hành vào lòng đất", "Người đến từ sao Hỏa", "Nhật kí tàu ngầm"… và ghi theo đúng các mục a → g ở trên.)*
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.