Giải Bài tập 1 trang 29 SBT Ngữ văn 7
Đề bài
Đọc lại văn bản Thuỷ tiên tháng Một trong SGK (tr. 78 – 81) và trả lời các câu hỏi:
1. Khi viết Thuỷ tiên tháng Một, một mục tiêu được tác giả đặt ra là đính chính cách gọi tên của nhiều người đối với hiện tượng biến đổi khí hậu trên Trái Đất. Theo em, vì sao tác giả lại đặc biệt quan tâm vấn đề này?
2. Tìm trong văn bản những căn cứ cho phép tác giả nêu nhận định sau đây: "Thời tiết có thể sẽ như trong truyện khoa học viễn tưởng, nhưng bản chất khoa học của nó là hoàn toàn có thật.".
3. Theo em, điều gì đã khiến văn bản Thuỷ tiên tháng Một cuốn hút được người đọc, mặc dù vấn đề nêu ở đây từng được giới khoa học nhiều lần bàn tới?
4. Trong văn bản có bao nhiêu cước chú? Nếu không có những cước chú ấy, em có thể gặp khó khăn gì khi đọc văn bản?
5. Nhận xét về cách tác giả Thô-mát L. Phrít-man sử dụng tài liệu tham khảo trong văn bản Thuỷ tiên tháng Một.
(văn bản: Thuỷ tiên tháng Một - Thô-mát L. Phrít-man (trong SGK Ngữ văn 7, tập hai, tr. 78 – 81))
Gợi ý trả lời
Bài tập 1 (trang 30) — Văn bản _Thuỷ tiên tháng Một_ (Thô-mát L. Phrít-man)
Câu 1. Vì sao tác giả đặc biệt quan tâm việc đính chính cách gọi tên hiện tượng biến đổi khí hậu?
Tác giả đặc biệt quan tâm bởi vì:
- Cách gọi quen thuộc là "sự nóng lên của Trái Đất" (hâm nóng toàn cầu) dễ gây hiểu lầm: nghe tên ấy, người ta chỉ hình dung thời tiết ấm dần lên một cách từ từ, nhẹ nhàng, thậm chí dễ chịu, nên xem nhẹ, không thấy mức độ nguy hiểm.
- Trên thực tế, bản chất hiện tượng không chỉ là "nóng" mà là sự rối loạn, bất thường, cực đoan của thời tiết: vừa nóng kỉ lục, vừa rét đậm, bão lớn, hạn hán, lũ lụt… diễn ra dồn dập và dữ dội hơn. Vì thế tác giả đề nghị gọi là "sự bất thường của Trái Đất" (Global Weirding) cho đúng bản chất.
- Gọi tên đúng mới giúp con người nhận thức đúng tính chất và mức độ nghiêm trọng của vấn đề, từ đó có thái độ lo lắng và hành động phù hợp, kịp thời để ứng phó. Với tác giả, đính chính tên gọi chính là bước đầu để thức tỉnh nhận thức cộng đồng.
Câu 2. Những căn cứ cho nhận định "Thời tiết có thể sẽ như trong truyện khoa học viễn tưởng, nhưng bản chất khoa học của nó là hoàn toàn có thật."
Tác giả nêu các căn cứ khoa học, xác thực:
- Dẫn ý kiến, lời giải thích của các nhà khoa học, chuyên gia khí hậu (những người có uy tín, am hiểu) về cơ chế của hiện tượng — cho thấy đây là kết luận có cơ sở khoa học chứ không phải tưởng tượng.
- Nêu hàng loạt hiện tượng thời tiết cực đoan có thật, quan sát được trong thực tế: những đợt nóng, rét, bão, hạn hán, lũ lụt… xảy ra ngày càng nhiều, càng khác thường — nghe "lạ như viễn tưởng" nhưng đều đã và đang diễn ra.
- Chỉ ra mối quan hệ nhân – quả mang tính khoa học: khí thải nhà kính làm nhiệt độ trung bình tăng, kéo theo năng lượng trong khí quyển tăng, dẫn tới các hiện tượng thời tiết bất thường. Chuỗi lí lẽ ấy khiến điều "viễn tưởng" được chứng minh là "có thật".
Câu 3. Điều gì khiến văn bản cuốn hút người đọc dù vấn đề đã được bàn nhiều?
- Cách đặt nhan đề và gọi tên mới mẻ, gợi hình: "Thuỷ tiên tháng Một", "sự bất thường của Trái Đất" — vừa lạ, vừa gây tò mò, vừa làm bật tính chất trái khoáy của thời tiết.
- Kết hợp tri thức khoa học với lối viết sinh động, gần gũi, dí dỏm: tác giả biến vấn đề khô khan, phức tạp thành câu chuyện dễ hiểu, hấp dẫn.
- Dùng nhiều dẫn chứng, chi tiết cụ thể từ đời sống cùng ý kiến chuyên gia, khiến người đọc thấy vấn đề thiết thân, đáng tin.
- Thái độ chân thành, đầy trách nhiệm và sự quan tâm sâu sắc của người viết tạo sức thuyết phục, lôi cuốn người đọc cùng suy nghĩ và hành động.
Câu 4. Số cước chú trong văn bản và vai trò của chúng
- Văn bản _Thuỷ tiên tháng Một_ trong SGK có nhiều cước chú (chú thích chân trang) dùng để giải thích: tên riêng người nước ngoài, tên sách, địa danh, thuật ngữ và khái niệm khoa học về khí hậu.
- Nếu không có các cước chú ấy, người đọc (nhất là học sinh) sẽ gặp khó khăn:
- Không hiểu hoặc đọc sai các tên riêng, tên sách, địa danh được phiên âm.
- Không nắm được nghĩa của các thuật ngữ, khái niệm khoa học (hiện tượng nhà kính, biến đổi khí hậu…), dẫn tới hiểu lờ mờ nội dung.
- Khó theo dõi mạch lập luận và không thấy rõ nguồn gốc, độ tin cậy của các thông tin, dẫn chứng mà tác giả sử dụng.
*(Lưu ý: nên đếm lại trực tiếp số cước chú in ở chân trang 78–81 trong SGK để ghi con số chính xác khi làm bài.)*
Câu 5. Nhận xét cách tác giả sử dụng tài liệu tham khảo
- Tác giả sử dụng nhiều nguồn tài liệu phong phú, đáng tin cậy: trích dẫn lời các nhà khoa học, chuyên gia khí hậu, các công trình nghiên cứu, sách báo.
- Cách dẫn rõ ràng, có ghi nguồn (qua lời dẫn và cước chú), thể hiện sự nghiêm túc, trung thực và tôn trọng bản quyền thông tin.
- Tài liệu được chọn lọc, sắp xếp hợp lí và lồng ghép tự nhiên vào mạch lập luận — dùng để soi sáng, củng cố cho quan điểm của người viết chứ không liệt kê rời rạc.
- Nhờ vậy, văn bản vừa giàu tính khoa học, khách quan, thuyết phục, vừa sinh động, dễ tiếp nhận; đây là cách dùng tư liệu tham khảo mẫu mực trong văn bản thông tin/nghị luận.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.