Sách bài tập Ngữ văn 7 Tập hai

Giải Bài tập 2 trang 29 SBT Ngữ văn 7

Bài 9. Hòa điệu với tự nhiên   Gợi ý trả lời

Đề bài

Đọc lại văn bản Lễ rửa làng của người Lô Lô trong SGK (tr. 84 – 86) và trả lời các câu hỏi:

1. Xét về nội dung và cấu trúc, văn bản Lễ rửa làng của người Lô Lô có những điểm gì khác biệt so với các văn bản thông tin em đã học?

2. Nhan đề văn bản có thể gợi lên ở người đọc những câu hỏi gì? Theo em, những câu hỏi tiềm ẩn đó đã được tác giả quan tâm giải đáp như thế nào?

3. Việc duy trì bền vững lễ tục rửa làng cho thấy nét đẹp nào trong lối sống của người Lô Lô?

4. Nêu phỏng đoán của em về nét bất biến trong lễ rửa làng được thực hiện theo chu kì của đồng bào Lô Lô. Điều gì đã khiến cho một lễ tục giữ được nét bất biến qua năm tháng?

5. Khi giới thiệu một quy tắc hoặc luật lệ trong trò chơi hay hoạt động, ngoài yêu cầu về sự rõ ràng, muốn văn bản thực sự sinh động, hấp dẫn, người viết cần phải làm gì? Hãy nêu nhận xét về văn bản Lễ rửa làng của người Lô Lô trên phương diện này.
(văn bản: Lễ rửa làng của người Lô Lô (trong SGK Ngữ văn 7, tập hai, tr. 84 – 86))

Gợi ý trả lời

Bài 2 (trang 30) – Văn bản "Lễ rửa làng của người Lô Lô" (Phạm Thùy Dung)

1. Những điểm khác biệt của văn bản *Lễ rửa làng của người Lô Lô* so với các văn bản thông tin đã học (xét về nội dung và cấu trúc):

- Về nội dung: Các văn bản thông tin em đã học trước đó thường giới thiệu một quy tắc, luật lệ của trò chơi hoặc một hiện tượng, sự vật cụ thể (ví dụ: luật chơi kéo co, đá cầu…). Còn văn bản này giới thiệu về một *lễ tục văn hóa – tín ngưỡng dân gian* mang tính cộng đồng (lễ rửa làng) của một dân tộc thiểu số là người Lô Lô. Nội dung không chỉ mô tả cách thức tiến hành mà còn cho thấy đời sống tâm linh, tín ngưỡng và nét đẹp văn hóa của đồng bào.

- Về cấu trúc: Văn bản được tổ chức theo trình tự rõ ràng của một lễ tục:
+ Giới thiệu khái quát (thời điểm, ý nghĩa, lí do tổ chức lễ rửa làng);
+ Trình bày công việc chuẩn bị cho lễ (lễ vật, người chủ trì – thầy cúng…);
+ Mô tả diễn biến của lễ theo trình tự thời gian (đoàn người đi quanh làng, các nghi thức cúng bái…);
+ Nêu ý nghĩa của lễ tục và kết thúc bằng không khí vui vẻ, niềm tin vào cuộc sống mới.
Cách trình bày này gắn với trình tự diễn ra của một hoạt động theo *chu kì thời gian*, khác với kiểu cấu trúc liệt kê quy tắc – luật lệ khô khan của các văn bản thông tin thông thường.

2. Nhan đề văn bản gợi lên những câu hỏi gì và cách tác giả giải đáp:

Nhan đề *Lễ rửa làng của người Lô Lô* có thể gợi lên ở người đọc nhiều câu hỏi tiềm ẩn, chẳng hạn:
- a) *Người Lô Lô là ai, sống ở đâu?* → Tác giả giới thiệu đây là một dân tộc thiểu số, cho người đọc hình dung về chủ thể của lễ tục.
-

b) *"Rửa làng" là gì, rửa như thế nào?* → Tác giả giải đáp bằng việc miêu tả cụ thể các nghi thức, công việc chuẩn bị và diễn biến của lễ.
-

c) *Vì sao phải rửa làng, lễ được tổ chức khi nào?* → Tác giả cho biết lễ được tổ chức theo chu kì (mấy năm một lần), nhằm xua đuổi những điều không may, cầu mong cuộc sống ấm no, bình yên.
-

d) *Lễ tục ấy có ý nghĩa gì?* → Tác giả nêu rõ ý nghĩa tâm linh và giá trị văn hóa, thể hiện mong ước về một cuộc sống tốt đẹp của đồng bào.

Như vậy, những câu hỏi tiềm ẩn do nhan đề gợi ra đều được tác giả quan tâm giải đáp một cách đầy đủ, mạch lạc ngay trong nội dung văn bản.

3. Nét đẹp trong lối sống của người Lô Lô qua việc duy trì bền vững lễ tục rửa làng:

Việc duy trì bền vững lễ tục rửa làng cho thấy:
- Người Lô Lô rất coi trọng và gìn giữ bản sắc văn hóa, truyền thống của dân tộc mình;
- Họ có đời sống tinh thần phong phú, luôn hướng về cộng đồng, gắn bó, đoàn kết với nhau;
- Họ gửi gắm niềm tin, ước mong về một cuộc sống bình yên, ấm no, hạnh phúc, biết hướng tới những điều tốt đẹp, trong sạch;
- Đó còn là lối sống chan hòa, gắn bó với thiên nhiên, biết trân trọng sự sống và môi trường quanh mình (hòa điệu với tự nhiên).

4. Phỏng đoán về nét bất biến trong lễ rửa làng và điều khiến lễ tục giữ được nét bất biến:

- Nét bất biến (phỏng đoán): Dù được thực hiện theo chu kì qua nhiều năm tháng, lễ rửa làng vẫn giữ nguyên những yếu tố cốt lõi: *mục đích* (xua đuổi điều xấu, cầu mong bình an, may mắn, cuộc sống trong sạch, ấm no); *các nghi thức – lễ vật cơ bản* và vai trò của người chủ lễ (thầy cúng); *tinh thần cộng đồng* – cả làng cùng tham gia, cùng chung một niềm tin và ước nguyện.

- Điều khiến lễ tục giữ được nét bất biến: Chính là niềm tin, tín ngưỡng bền chặt và ý thức trân trọng, gìn giữ truyền thống của đồng bào Lô Lô. Lễ tục đáp ứng nhu cầu tâm linh và gắn kết cộng đồng, được truyền từ đời này sang đời khác, nên dù thời gian trôi qua, những giá trị cốt lõi của nó vẫn được bảo lưu, không thay đổi.

5. Muốn văn bản giới thiệu quy tắc, luật lệ thực sự sinh động, hấp dẫn, người viết cần làm gì? Nhận xét về văn bản:

- Người viết cần phải: Ngoài yêu cầu *rõ ràng, chính xác*, để văn bản sinh động, hấp dẫn, người viết cần:
+ Lựa chọn cách mở đầu, dẫn dắt hấp dẫn, khơi gợi sự tò mò, hứng thú ở người đọc;
+ Sử dụng ngôn ngữ gợi hình, gợi cảm, kết hợp miêu tả, kể chuyện để tái hiện sinh động không khí, hình ảnh;
+ Lồng ghép cảm xúc, thái độ trân trọng, yêu mến của người viết đối với đối tượng được giới thiệu;
+ Có thể sắp xếp thông tin theo trình tự hợp lí (thời gian, diễn biến) và sử dụng hình ảnh minh họa để tăng sức hấp dẫn.

- Nhận xét về văn bản *Lễ rửa làng của người Lô Lô*: Văn bản đã làm tốt điều này. Tác giả không chỉ cung cấp thông tin rõ ràng, mạch lạc về lễ tục mà còn:
+ Trình bày theo trình tự diễn biến sinh động, dễ theo dõi;
+ Dùng từ ngữ giàu hình ảnh, tái hiện không khí lễ hội náo nức, trang nghiêm mà vui tươi;
+ Thể hiện được tình cảm trân trọng, yêu mến đối với nét đẹp văn hóa của người Lô Lô.
Nhờ vậy, văn bản vừa cung cấp tri thức, vừa hấp dẫn, lôi cuốn người đọc, giúp người đọc thêm yêu quý và muốn gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.