Giải Bài 7 trang 13 SBT Ngữ văn 7
Đề bài
Vẽ sơ đồ tư duy khái quát những đặc điểm chính về hình thức và nội dung của bài thơ.
(văn bản: Chiều sông Thương (SGK Ngữ văn 7, tập một, tr. 56))
Gợi ý trả lời
Sơ đồ tư duy: Đặc điểm chính về hình thức và nội dung bài thơ *Chiều sông Thương* (Hữu Thỉnh)
Ý trung tâm tỏa ra hai nhánh lớn: HÌNH THỨC và NỘI DUNG.
```
┌──────────────────────────────┐
│ CHIỀU SÔNG THƯƠNG │
│ (Hữu Thỉnh) │
└───────────────┬──────────────┘
┌───────────────────┴────────────────────┐
╔═════╧═════╗ ╔══════╧══════╗
║ HÌNH THỨC ║ ║ NỘI DUNG ║
╚═════╤═════╝ ╚══════╤══════╝
┌───────────┼─────────────┐ ┌─────────────┼──────────────┐
Thể thơ Vần – nhịp Hình ảnh & Bức tranh Dòng sông Tình cảm
5 chữ biện pháp tu từ quê hương Thương của tác giả
```
a) Nhánh HÌNH THỨC
- Thể thơ: thơ năm chữ (ngũ ngôn); bài thơ gần như không dùng dấu câu, các khổ nối liền tạo mạch cảm xúc liền mạch.
- Vần – nhịp: gieo vần chân, vần cách; nhịp linh hoạt (2/3, 3/2), nhẹ nhàng, êm đềm, giàu nhạc điệu.
- Hình ảnh và biện pháp tu từ:
- Hình ảnh thơ giản dị, gần gũi, giàu sức gợi (nước, lúa, mây, chiều, đôi bờ…), nhiều màu sắc (tím, biếc, nâu, xanh).
- Nhân hóa: cảnh vật mang cử chỉ, tâm trạng như con người ("lúa cúi mình giấu quả", "cánh buồm đang hát", "nước… chảy ngoan", "con nghé đợi").
- Điệp ngữ kết hợp câu cảm thán ("ôi con sông màu nâu / ôi con sông màu biếc") làm tăng cảm xúc, bộc lộ tình yêu tha thiết với dòng sông.
- Ẩn dụ, so sánh gợi vẻ đẹp trù phú, nên thơ của quê hương ("mắt dài như dao cau", "như cổ tích"…).
b) Nhánh NỘI DUNG
- Bức tranh quê hương: cảnh đôi bờ sông Thương vào một buổi chiều thu hiện lên tươi đẹp, thanh bình, trù phú (ruộng lúa, dòng nước, sắc màu chiều quê).
- Hình ảnh dòng sông Thương: hiền hòa, nên thơ, mang vẻ đẹp đặc trưng của làng quê Bắc Bộ (Bắc Giang); là hình ảnh trung tâm, biểu tượng cho quê hương.
- Tình cảm của tác giả: tình yêu quê hương đất nước sâu nặng, niềm tự hào và sự gắn bó thiết tha với dòng sông, cảnh sắc và con người quê hương.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.