Giải Câu 3 trang 42 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
NGỮ LIỆU: Em nằm dưới đất sâu
Như khoảng trời đã nằm yên trong đất
Đêm đêm, tâm hồn em toả sáng
Những vì sao ngời chói, lung linh.
Xác định và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong khổ thơ sau:
Em nằm dưới đất sâu
Như khoảng trời đã nằm yên trong đất
Đêm đêm, tâm hồn em toả sáng
Những vì sao ngời chói, lung linh.
Gợi ý trả lời
a) Xác định biện pháp tu từ
Khổ thơ sử dụng hai biện pháp tu từ chính:
- So sánh: "Em nằm dưới đất sâu / Như khoảng trời đã nằm yên trong đất" — hình ảnh "em" (người đã khuất) được so sánh với "khoảng trời" nằm yên trong lòng đất (từ so sánh: *như*).
- Ẩn dụ: "Đêm đêm, tâm hồn em toả sáng / Những vì sao ngời chói, lung linh" — tâm hồn em được ngầm ví với những vì sao ngời chói, lung linh (so sánh ngầm, gọi tên sự vật này bằng sự vật khác có nét tương đồng).
b) Phân tích tác dụng
- Về nội dung – cảm xúc: Phép so sánh "em" với "khoảng trời" làm cho sự ra đi, nằm lại dưới lòng đất của nhân vật không còn gợi cảm giác mất mát, nhỏ bé mà trở nên lớn lao, cao rộng, vĩnh hằng như bầu trời. Phép ẩn dụ "tâm hồn em" – "những vì sao ngời chói, lung linh" khẳng định: tuy thân thể đã về với đất nhưng tâm hồn, vẻ đẹp và sự sống của em vẫn toả sáng bất diệt, soi rọi vào đêm tối. Qua đó, tác giả bày tỏ niềm tiếc thương, trân trọng và ngợi ca; đồng thời nâng đỡ nỗi đau bằng niềm tin về sự bất tử của con người trong lòng người ở lại.
- Về nghệ thuật – diễn đạt: Hai biện pháp khiến hình ảnh thơ trở nên gợi hình, gợi cảm, giàu sức liên tưởng; những sự vật trừu tượng (sự ra đi, tâm hồn) được cụ thể hoá thành hình ảnh đẹp, lung linh (khoảng trời, vì sao), làm cho khổ thơ vừa xúc động vừa lãng mạn, để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.