Sách bài tập Ngữ văn 8 Tập một

Giải Bài tập 3 trang 70 SBT Ngữ văn 8

Đọc mở rộng   Gợi ý trả lời

Đề bài

Em nên tìm đọc những văn bản nghị luận bàn về những vấn đề liên quan đến đất nước và con người Việt Nam. Tuy vậy, nếu không tìm được ngữ liệu có nội dung đó thì có thể linh hoạt chọn ngữ liệu có nội dung khác miễn là đáp ứng được yêu cầu về loại văn bản cần đọc. Nguồn ngữ liệu đọc chủ yếu là từ tủ sách của lớp, mượn của thư viện trường, tìm kiếm ở hiệu sách hoặc qua in-tơ-nét.

Khi đọc các văn bản nghị luận, trước hết, em cần lưu ý: Vấn đề được bàn luận trong văn bản là gì? Ý kiến của người viết về vấn đề đó như thế nào? Thông thường, em có thể tìm thấy câu trả lời cho hai câu hỏi này ngay từ phần mở đầu của văn bản. Tiếp theo, em cần tự đặt câu hỏi để nhận biết được các yếu tố quan trọng khác của văn bản nghị luận: Để chứng minh cho luận đề, người viết triển khai những luận điểm nào? Các luận điểm ấy được sắp xếp theo trình tự nào? Người viết dùng những lí lẽ và bằng chứng gì để củng cố cho hệ thống luận điểm ấy? Văn bản có chỗ nào thể hiện sự khác biệt giữa lí lẽ, bằng chứng khách quan (có thể kiểm chứng được) với ý kiến đánh giá chủ quan của người viết? Em có ý kiến gì về vấn đề được bàn trong văn bản?

Hãy ghi lại đầy đủ nội dung vào nhật kí đọc sách do em tự thiết kế.

Gợi ý trả lời

Bài tập 3 (trang 71) – Đọc mở rộng: Nhật kí đọc văn bản nghị luận

> *Lưu ý cách làm:* Đây là bài thực hành đọc mở rộng, không có "đáp số" theo nghĩa toán học. Em cần (1) tự tìm một văn bản nghị luận (nên chọn bài bàn về đất nước, con người Việt Nam), (2) đọc và trả lời lần lượt các câu hỏi gợi ý, rồi (3) ghi lại vào một mẫu *nhật kí đọc sách* do em tự thiết kế. Dưới đây là bài làm mẫu để em tham khảo cách trình bày; em hãy thay bằng văn bản mình thực sự đọc.

a) Chọn ngữ liệu và nguồn tìm
- Văn bản chọn đọc: "Tinh thần yêu nước của nhân dân ta" – Hồ Chí Minh (trích *Báo cáo Chính trị* tại Đại hội Đảng, 1951). Đây là văn bản nghị luận bàn về một vấn đề thuộc về con người Việt Nam, đúng định hướng của đề.
- Nguồn tìm: mượn ở thư viện trường (sách *Ngữ văn* và tuyển tập văn chính luận Hồ Chí Minh); có thể đối chiếu thêm trên in-tơ-nét.

b) Thiết kế mẫu nhật kí đọc sách
Em có thể kẻ bảng/khung gồm các mục sau:

| Mục | Nội dung ghi |
|---|---|
| Tên văn bản – tác giả | |
| Thể loại | Văn bản nghị luận (nghị luận xã hội) |
| Ngày đọc – nguồn | |
| Vấn đề bàn luận (luận đề) | |
| Ý kiến của người viết | |
| Hệ thống luận điểm | |
| Trình tự sắp xếp luận điểm | |
| Lí lẽ và bằng chứng | |
| Phân biệt khách quan / chủ quan | |
| Ý kiến riêng của em | |

c) Nội dung ghi vào nhật kí (áp dụng cho văn bản đã chọn)

- Vấn đề được bàn luận (luận đề): Lòng yêu nước – tinh thần yêu nước của nhân dân ta.
- Ý kiến của người viết: Được nêu ngay ở phần mở đầu: *"Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là một truyền thống quý báu của ta."* → khẳng định lòng yêu nước là truyền thống quý báu, có sức mạnh to lớn.
- Các luận điểm triển khai:
1. Lòng yêu nước trong lịch sử dựng nước và giữ nước (các thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung…).
2. Lòng yêu nước của nhân dân ta trong cuộc kháng chiến hiện tại (mọi lứa tuổi, tầng lớp, vùng miền đều yêu nước).
3. Nhiệm vụ của chúng ta: phải ra sức giải thích, tuyên truyền, tổ chức để tinh thần yêu nước được thực hành vào công việc kháng chiến.
- Trình tự sắp xếp luận điểm: theo trình tự thời gian và logic – từ *quá khứ* (lịch sử) → *hiện tại* (kháng chiến) → *định hướng hành động* (nhiệm vụ). Cách sắp xếp này làm nổi bật tính liên tục, bền vững của truyền thống yêu nước.
- Lí lẽ và bằng chứng:
- Lí lẽ: lòng yêu nước là truyền thống, kết thành làn sóng mạnh mẽ, nhấn chìm lũ cướp nước.
- Bằng chứng: dẫn tên các vị anh hùng dân tộc; liệt kê theo lối liệt kê "từ… đến…" (từ cụ già đến em nhỏ, từ kiều bào đến đồng bào vùng tạm chiếm, từ chiến sĩ đến công nhân, nông dân…) → bằng chứng tiêu biểu, toàn diện, giàu sức thuyết phục.
- Phân biệt lí lẽ/bằng chứng khách quan với ý kiến chủ quan:
- *Khách quan (kiểm chứng được):* các sự kiện, nhân vật lịch sử (Bà Trưng, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung…), các việc làm cụ thể của nhân dân trong kháng chiến.
- *Đánh giá chủ quan của người viết:* các nhận định mang tính khẳng định, biểu cảm như "nồng nàn", "truyền thống quý báu", hình ảnh so sánh "làn sóng… nhấn chìm tất cả lũ bán nước và cướp nước".
- Ý kiến riêng của em (gợi ý): Văn bản ngắn gọn, lập luận chặt chẽ, dẫn chứng chọn lọc và sắp xếp khéo nên rất thuyết phục. Em đồng tình rằng lòng yêu nước phải được thể hiện bằng hành động cụ thể; với học sinh ngày nay, đó là chăm học, giữ gìn tiếng Việt, bảo vệ môi trường và giúp đỡ cộng đồng.

d) Hoàn thiện: Chép đầy đủ các nội dung trên vào khung nhật kí đã thiết kế, trình bày sạch đẹp, có thể vẽ thêm sơ đồ hệ thống luận điểm để dễ ghi nhớ.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.