Sách bài tập Ngữ văn 8 Tập một

Giải Bài tập 3, câu 7 trang 15 SBT Ngữ văn 8

Bài 2. Vẻ đẹp cổ điển   Gợi ý trả lời

Đề bài

Tìm và phân tích tác dụng của hai từ tượng hình hoặc hai từ tượng thanh trong bài thơ.

Gợi ý trả lời

Bài thơ: Thu điếu (Câu cá mùa thu) – Nguyễn Khuyến

Bài thơ tả cảnh mùa thu ở làng quê đồng bằng Bắc Bộ, ngôn ngữ giản dị mà tinh tế, trong đó nhà thơ dùng nhiều từ tượng hình để gợi tả cảnh vật. Em chọn và phân tích hai từ tượng hình tiêu biểu:

a) Từ tượng hình "tẻo teo" (câu: *Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo*)

- "Tẻo teo" gợi tả hình ảnh chiếc thuyền câu nhỏ bé đến mức như thu lại giữa mặt ao thu trong veo, tĩnh lặng.
- Tác dụng: làm nổi bật sự nhỏ nhắn, đơn sơ của cảnh vật và hình ảnh con người bé nhỏ, cô đơn giữa không gian mùa thu; đồng thời gợi cảm giác thanh vắng, yên ả rất đặc trưng của làng quê. Vần "eo" (tẻo teo – trong veo) càng tô đậm cái co lại, hun hút của không gian.

b) Từ tượng hình "lơ lửng" (câu: *Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt*)

- "Lơ lửng" gợi tả hình ảnh những đám mây như ngừng trôi, treo lơ lửng giữa bầu trời thu xanh ngắt, cao vời.
- Tác dụng: diễn tả trạng thái tĩnh tại, nhẹ nhàng, êm ả của bầu trời mùa thu; không gian như lắng đọng, phù hợp với tâm trạng trầm tư, thư thái của nhà thơ. Từ này góp phần tạo nên bức tranh thu thanh cao, trong trẻo mang vẻ đẹp cổ điển.

Nhận xét chung: Hai từ tượng hình "tẻo teo" và "lơ lửng" đã giúp bài thơ vẽ nên bức tranh mùa thu vừa cụ thể, sinh động vừa tĩnh lặng, thanh bình, qua đó bộc lộ tâm hồn gắn bó, tinh tế của Nguyễn Khuyến với cảnh sắc quê hương.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.