Sách bài tập Ngữ văn 8 Tập một

Giải Bài tập 4, câu 1 trang 15 SBT Ngữ văn 8

Bài 2. Vẻ đẹp cổ điển   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: THU VỊNH
(VỊNH MÙA THU)

Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao,
Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu.
Nước biếc trông như tầng khói phủ,
Song thưa để mặc bóng trăng vào.
Mấy chùm trước giậu hoa năm ngoái,
Một tiếng trên không ngỗng nước nào.
Nhân hứng cũng vừa toan cất bút,
Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào.

(Thơ văn Nguyễn Khuyến, Xuân Diệu giới thiệu, NXB Văn học, Hà Nội, 1971, tr. 106)

Ông Đào: Đào Tiềm (365 – 427), người đời Tấn (Trung Quốc), từ quan về ở ẩn.

Nhận xét dưới đây về thể thơ được sử dụng trong bài Thu vịnh đúng hay sai?
Bài thơ được viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật, tuân thủ chặt chẽ các yêu cầu cơ bản về luật bằng trắc, niêm, vần, đối.
A. Đúng
B. Sai

Gợi ý trả lời

Bước 1. Xác định hình thức bài thơ

Bài *Thu vịnh* có 8 câu, mỗi câu 7 tiếng → đúng là dạng thất ngôn bát cú, gieo vần bằng, có kết cấu đề – thực – luận – kết của thơ Đường luật. Như vậy ý *"bài thơ được viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật"* là đúng.

Bước 2. Kiểm tra luật bằng trắc, niêm, đối

Xét các tiếng thứ 2 – 4 – 6 của mỗi câu (B = bằng, T = trắc):

- Câu 1: thu(B) – ngắt(T) – tầng(B) → B T B
- Câu 2: trúc(T) – phơ(B) – hắt(T) → T B T (đối thanh với câu 1)
- Câu 3: biếc(T) – như(B) – khói(T) → T B T (niêm với câu 2)
- Câu 4: thưa(B) – mặc(T) – trăng(B) → B T B
- Câu 5: chùm(B) – giậu(T) – năm(B) → B T B (niêm với câu 4)
- Câu 6: tiếng(T) – không(B) – nước(T) → T B T
- Câu 7: hứng(T) – vừa(B) – cất(T) → T B T (niêm với câu 6)
- Câu 8: ra(B) – thẹn(T) – ông(B) → B T B

→ Luật bằng trắc, phép niêm (1–8, 2–3, 4–5, 6–7) đều chuẩn; hai cặp câu 3–4 (thực) và 5–6 (luận) đối chỉnh. Những yêu cầu này được giữ tốt.

Bước 3. Kiểm tra vần (chỗ mấu chốt)

Thơ Đường luật chỉ gieo một vần (độc vận) ở cuối các câu 1, 2, 4, 6, 8. Lần lượt các tiếng hiệp vần là:

| Câu | 1 | 2 | 4 | 6 | 8 |
|---|---|---|---|---|---|
| Tiếng cuối | cao | hiu | vào | nào | Đào |
| Vần | ao | iu | ao | ao | ao |

→ Bốn câu 1, 4, 6, 8 cùng vần "ao", nhưng câu 2 kết thúc bằng "hiu" (vần *"iu"*) không hiệp vần với các câu còn lại. Đây là chỗ bài thơ không tuân thủ chặt chẽ quy định về vần.

Bước 4. Kết luận

Bài thơ đúng là thất ngôn bát cú Đường luật, giữ chuẩn luật bằng trắc, niêm, đối, nhưng phần vần lại không tuân thủ chặt chẽ (câu 2 "hiu" lạc vần so với vần "ao"). Vì nhận xét khẳng định bài thơ *tuân thủ chặt chẽ cả về vần* nên nhận xét đó chưa chính xác.

→ Chọn B. Sai.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.