Sách bài tập Ngữ văn 8 Tập một

Giải Bài 3 trang 16 SBT Ngữ văn 8

Bài 2. Vẻ đẹp cổ điển   Gợi ý trả lời

Đề bài

Đọc lại bốn câu thơ đầu và thực hiện các yêu cầu sau:
a. Cho biết bức tranh thiên nhiên được miêu tả theo trình tự nào của không gian.
b. Tác giả đã lựa chọn những sự vật nào để tái hiện bức tranh thiên nhiên mùa thu? Chỉ ra các từ ngữ được dùng để miêu tả từng sự vật đó.
c. Nêu ấn tượng của em về bức tranh thiên nhiên mùa thu.

Gợi ý trả lời

a. Trình tự không gian của bức tranh thiên nhiên

Bốn câu thơ đầu:

> Ao thu lạnh lẽo nước trong veo,
> Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo.
> Sóng biếc theo làn hơi gợn tí,
> Lá vàng trước gió khẽ đưa vèo.

Bức tranh được miêu tả theo trình tự không gian từ gần đến cao, từ thấp lên cao: điểm nhìn xuất phát từ chiếc thuyền câu ngay trước mắt nhà thơ (cảnh cận: mặt *ao thu*, *thuyền câu*), rồi mở dần ra mặt nước xung quanh (*sóng biếc gợn tí*), cuối cùng nâng lên khoảng không phía trên (*lá vàng trước gió khẽ đưa vèo*). Không gian thu nhỏ, gần gũi, được quan sát rất tỉ mỉ từ một điểm nhìn tĩnh tại giữa ao thu.

b. Những sự vật và các từ ngữ miêu tả

Để tái hiện bức tranh mùa thu, tác giả lựa chọn những sự vật quen thuộc, bình dị của làng quê Bắc Bộ, mỗi sự vật gắn với những từ ngữ miêu tả giàu sức gợi:

- Ao thu: *lạnh lẽo*, *nước trong veo* → gợi cái lạnh và sự trong trẻo, tĩnh lặng của nước mùa thu.
- Thuyền câu: *một chiếc*, *bé tẻo teo* → gợi sự nhỏ nhắn, đơn chiếc, hài hòa với khung ao nhỏ.
- Sóng (biếc): *biếc*, *theo làn hơi gợn tí* → gợi màu sắc trong xanh và chuyển động rất khẽ, nhẹ của mặt nước.
- Lá (vàng): *vàng*, *trước gió khẽ đưa vèo* → gợi sắc thu tiêu biểu và chuyển động mỏng manh, nhanh gọn của chiếc lá rơi.

c. Ấn tượng về bức tranh thiên nhiên mùa thu

Bức tranh mùa thu hiện lên trong trẻo, thanh sơ, dịu nhẹ và tĩnh lặng. Cảnh vật nhỏ nhắn, xinh xắn với những gam màu hài hòa (trong veo, biếc, vàng) và những chuyển động rất khẽ (gợn tí, đưa vèo), làm nổi bật cái yên ả, êm đềm đặc trưng của mùa thu đồng bằng Bắc Bộ. Qua đó, em cảm nhận được tâm hồn tinh tế, nhạy cảm và tình yêu thiên nhiên, quê hương sâu nặng của nhà thơ.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.