Giải Đọc mở rộng - Bài tập 3 trang 26 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
Tìm đọc một số văn bản nghị luận viết về những vấn đề liên quan đến đất nước và con người Việt Nam. Ghi vào nhật kí đọc sách luận đề, hệ thống luận điểm, lí lẽ và bằng chứng tiêu biểu; ý kiến đánh giá chủ quan của tác giả văn bản; ý kiến của em về vấn đề được bàn trong văn bản.
Gợi ý trả lời
Nhật kí đọc sách
Văn bản được chọn: *Tinh thần yêu nước của nhân dân ta* – Hồ Chí Minh (trích *Báo cáo Chính trị* tại Đại hội lần thứ II của Đảng Lao động Việt Nam, 1951). Đây là một văn bản nghị luận bàn về một vấn đề gắn liền với đất nước và con người Việt Nam: lòng yêu nước.
a) Luận đề (vấn đề chính được bàn luận)
Lòng yêu nước là một truyền thống quý báu, là sức mạnh to lớn của dân tộc Việt Nam; cần phải biết phát huy, khơi dậy và đưa truyền thống ấy vào công việc kháng chiến, kiến quốc.
→ Câu nêu luận đề: *"Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là một truyền thống quý báu của ta."*
b) Hệ thống luận điểm, lí lẽ và bằng chứng tiêu biểu
- Luận điểm 1 – Nhận định chung: Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước; đó là truyền thống quý báu, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần ấy lại sôi nổi, kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ.
- *Lí lẽ:* Lòng yêu nước được ví như một "làn sóng" mạnh mẽ, "nhấn chìm tất cả lũ bán nước và cướp nước" → khẳng định sức mạnh vô địch của tinh thần yêu nước.
- Luận điểm 2 – Lòng yêu nước trong lịch sử: Tinh thần yêu nước đã có từ ngàn xưa và được chứng minh qua các trang sử vẻ vang.
- *Bằng chứng:* các vị anh hùng dân tộc – Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung,… "Chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc."
- Luận điểm 3 – Lòng yêu nước trong hiện tại (cuộc kháng chiến chống Pháp): Đồng bào ta ngày nay cũng rất xứng đáng với tổ tiên ta ngày trước.
- *Bằng chứng* được nêu theo lối liệt kê song hành, toàn diện: từ cụ già đến các cháu nhi đồng; từ kiều bào ở nước ngoài đến đồng bào ở vùng tạm bị chiếm; từ nhân dân miền ngược đến miền xuôi; từ chiến sĩ ngoài mặt trận đến công chức ở hậu phương; từ phụ nữ khuyên chồng con tòng quân đến các bà mẹ chiến sĩ săn sóc bộ đội; từ công nhân, nông dân thi đua sản xuất đến những đồng bào điền chủ quyên ruộng đất cho Chính phủ,… → "Những cử chỉ cao quý đó, tuy khác nhau nơi việc làm, nhưng đều giống nhau nơi lòng nồng nàn yêu nước."
- Luận điểm 4 – Nhiệm vụ của chúng ta: Phải ra sức giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo để tinh thần yêu nước của mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến.
- *Lí lẽ – hình ảnh so sánh:* tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quý – có khi được trưng bày, có khi "cất giấu kín đáo trong rương, trong hòm". Bổn phận của ta là làm cho những thứ của quý kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày.
c) Ý kiến đánh giá chủ quan của tác giả văn bản
- Tác giả bày tỏ thái độ trân trọng, tự hào sâu sắc trước truyền thống yêu nước của dân tộc (dùng những từ ngữ giàu cảm xúc: "nồng nàn", "quý báu", "cao quý", "anh hùng").
- Tác giả khẳng định dứt khoát sức mạnh vô địch của lòng yêu nước và tin tưởng tuyệt đối vào nhân dân.
- Tác giả nêu rõ quan điểm mang tính định hướng: lòng yêu nước phải được "thực hành", phải biến thành hành động cụ thể thì mới phát huy được giá trị — đó là đánh giá, cũng là lời kêu gọi chủ quan của người viết.
d) Ý kiến của em về vấn đề được bàn trong văn bản
- Em hoàn toàn đồng tình với quan điểm của tác giả: lòng yêu nước là truyền thống quý báu và là sức mạnh lớn lao của dân tộc Việt Nam. Lịch sử dựng nước, giữ nước mấy nghìn năm đã chứng minh điều đó.
- Em tâm đắc nhất với ý: yêu nước không chỉ là tình cảm mà phải trở thành hành động. Ở thời bình, lòng yêu nước của học sinh được thể hiện bằng những việc rất cụ thể: chăm chỉ học tập, rèn luyện đạo đức, giữ gìn tiếng Việt, bảo vệ môi trường, tự hào và quảng bá văn hoá Việt Nam.
- Theo em, cách lập luận chặt chẽ, dẫn chứng toàn diện và lối viết giàu hình ảnh của văn bản khiến người đọc vừa hiểu, vừa xúc động và được khơi dậy tình yêu đất nước — đó chính là giá trị bền vững của tác phẩm cho đến hôm nay.
*(Có thể chọn văn bản khác cùng chủ đề để ghi nhật kí, ví dụ: "Hịch tướng sĩ" – Trần Quốc Tuấn, "Nước Đại Việt ta" – Nguyễn Trãi, "Lòng yêu nước" – I. Ê-ren-bua… miễn là ghi đủ 4 nội dung trên.)*
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.