Giải Câu 2 trang 15 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
Người bộc lộ cảm xúc trong bài thơ là ai? Cảm xúc bộc lộ trong bài thơ là gì và vận động, phát triển như thế nào?
(văn bản: Ngọn đèn đứng gác – Chính Hữu)
Gợi ý trả lời
a) Người bộc lộ cảm xúc trong bài thơ
- Người bộc lộ cảm xúc (chủ thể trữ tình) trong bài thơ chính là tác giả – nhà thơ Chính Hữu, hiện lên qua một nhân vật trữ tình ẩn: người chiến sĩ đang hành quân ra mặt trận trong đêm.
- Đây là chủ thể trữ tình không trực tiếp xưng tên, mà bộc lộ mình qua cái nhìn, qua cách quan sát và suy ngẫm về hình ảnh *ngọn đèn đứng gác* bên đường. Người ấy vừa là người quan sát ngọn đèn, vừa là người lính cùng chung lí tưởng với ngọn đèn ấy, nên tiếng nói trữ tình thấm đẫm sự đồng cảm, sẻ chia.
b) Cảm xúc bộc lộ trong bài thơ
- Bao trùm bài thơ là tình cảm yêu mến, trân trọng và biết ơn đối với ngọn đèn đứng gác – hình ảnh ẩn dụ cho những con người thầm lặng canh giữ, soi đường, bảo vệ đoàn quân và cuộc kháng chiến.
- Qua đó còn là niềm tự hào, niềm tin tưởng lạc quan vào thắng lợi của cuộc kháng chiến: ngọn đèn nhỏ bé mà kiên cường, sáng suốt đêm, không gì dập tắt được, giống như ý chí và sức mạnh bền bỉ của dân tộc.
- Cảm xúc ấy vừa mang vẻ đẹp lãng mạn (nhìn ngọn đèn như một người lính gác trung thành), vừa mang chất hiện thực của những năm tháng chiến tranh gian khổ.
c) Sự vận động, phát triển của cảm xúc
Cảm xúc trong bài thơ không đứng yên mà vận động, phát triển theo một mạch tăng tiến, đi từ cái nhìn cụ thể đến chiều sâu suy ngẫm:
- *Mở đầu:* từ sự quan sát, phát hiện hình ảnh ngọn đèn đứng gác bên đường trong đêm hành quân – một ấn tượng cụ thể, gần gũi.
- *Tiếp theo:* từ hình ảnh ấy nảy sinh tình yêu mến, cảm phục: ngọn đèn được nhân hóa thành người lính thức canh, bền bỉ, trung thành, soi sáng đường ra trận.
- *Phát triển, nâng cao:* cảm xúc chuyển thành niềm tự hào và niềm tin – ngọn đèn trở thành biểu tượng cho ý chí kiên cường, cho lẽ sống và niềm tin tất thắng của cả dân tộc.
Như vậy, mạch cảm xúc vận động từ ngoại cảnh (hình ảnh ngọn đèn) đến nội tâm (tình yêu, lòng biết ơn), rồi vươn tới tầm khái quát, biểu tượng (niềm tin, tự hào); từ cảm xúc cụ thể nâng lên thành suy ngẫm sâu sắc về con người và cuộc kháng chiến.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.