Giải Câu 5 trang 29 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
Giọng điệu của tiếng cười trào phúng trong bài thơ là gì? Những dấu hiệu nào giúp em nhận ra điều đó?
(văn bản: Giễu người thi đỗ (Trần Tế Xương))
Gợi ý trả lời
a) Giọng điệu của tiếng cười trào phúng trong bài thơ
Giọng điệu chủ đạo là mỉa mai, giễu cợt, châm biếm sâu cay, pha chút chua chát, xót xa. Tác giả cười nhạo cái cảnh thi cử nhốn nháo, lố lăng của xã hội thực dân nửa phong kiến buổi giao thời, qua đó bộc lộ thái độ khinh bỉ, bất bình trước sự suy đồi của chốn khoa trường.
b) Những dấu hiệu giúp nhận ra giọng điệu đó
- Nhan đề bài thơ: chữ *"Giễu"* trong "Giễu người thi đỗ" trực tiếp báo hiệu mục đích chế nhạo, cười cợt.
- Từ ngữ suồng sã, thông tục, mang tính hạ bệ: "thằng hỏng", "đít vịt", "đầu rồng", các động từ "ngoi", "ngỏng" gợi dáng vẻ kệch cỡm, nhố nhăng, thiếu trang nghiêm.
- Hình ảnh đối lập, đảo lộn tôn ti: trên ghế là *"bà đầm"* (vợ quan Tây) "ngoi đít vịt", còn dưới sân là *"ông cử"* (người đỗ đạt) "ngỏng đầu rồng" — người đáng trọng thì ở dưới, kẻ ngoại bang thì ngồi trên, tạo tiếng cười mỉa mai cay đắng về sự lố bịch của khoa cử.
- Câu hỏi tu từ mang sắc thái mỉa mai: *"Nó đỗ khoa này có sướng không!"* — hình thức là hỏi nhưng thực chất là lời chế giễu, phủ nhận ý nghĩa của việc thi đỗ.
- Cách miêu tả đám "thằng hỏng" đứng trông: gợi khung cảnh nhốn nháo, bát nháo, làm bật lên thái độ châm biếm của tác giả.
Từ những dấu hiệu trên, có thể khẳng định tiếng cười trong bài thơ là tiếng cười trào phúng vừa sắc sảo, mỉa mai vừa ẩn chứa nỗi đau trước thời cuộc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.