Giải Bài 3 trang 36 SBT Ngữ văn 8
Đề bài
Hãy nêu nhận xét về chi tiết ông Giuốc-đanh mặc đồ ngủ để học nhạc, học múa và chi tiết ông băn khoăn mặc hay không mặc áo dài buồng ngủ khi nghe nhạc.
(văn bản: Trưởng giả học làm sang – Mô-li-e (Tuấn Đô dịch, NXB Kim Đồng, Hà Nội, 2021, tr. 25 – 30))
Gợi ý trả lời
Nhận xét về các chi tiết gây cười trong màn kịch
a) Chi tiết ông Giuốc-đanh mặc đồ ngủ (áo dài buồng ngủ) để học nhạc, học múa
- Ông Giuốc-đanh vốn là một người thuộc tầng lớp trưởng giả giàu có nhưng dốt nát, lại khao khát được trở thành quý tộc, muốn học đòi cách sống "sang trọng" của giới thượng lưu. Vì thế ông thuê thầy dạy nhạc, thầy dạy múa, thầy dạy kiếm, thầy dạy triết đến nhà.
- Chi tiết ông mặc đồ ngủ (áo dài buồng ngủ) để tiếp thầy và học nhạc, học múa tạo nên tiếng cười vì nó bộc lộ sự thiếu hiểu biết, lố bịch và học đòi nửa vời của nhân vật: học hành, tiếp xúc với nghệ thuật là việc trang trọng, lẽ ra phải ăn mặc chỉnh tề, nhưng ông lại mặc trang phục xuề xòa trong nhà. Ông bắt chước cái vỏ bề ngoài của quý tộc (thuê thầy, học nghệ thuật) mà không hề hiểu cái cốt lõi, cái nền nếp văn hóa thực sự của tầng lớp ấy.
- Qua đó, Mô-li-e châm biếm thói trưởng giả học làm sang: học đòi một cách máy móc, hình thức, không có hiểu biết và văn hóa tương xứng, nên càng cố tỏ ra sang trọng thì càng trở nên kệch cỡm, buồn cười.
b) Chi tiết ông băn khoăn mặc hay không mặc áo dài buồng ngủ khi nghe nhạc
- Khi chuẩn bị nghe nhạc, ông Giuốc-đanh tỏ ra phân vân, lúng túng không biết nên mặc hay cởi áo dài buồng ngủ. Sự băn khoăn này hết sức vô nghĩa và nực cười, bởi nó cho thấy ông hoàn toàn không có chút hiểu biết nào về quy tắc, phép tắc của giới quý tộc mà ông đang cố bắt chước.
- Ông không tự biết đâu là cách ứng xử đúng mực, phải dựa dẫm hoàn toàn vào ý kiến của người khác (các thầy dạy), chứng tỏ cái "sang" của ông chỉ là sự bắt chước mù quáng, hời hợt, không xuất phát từ nhận thức và văn hóa của bản thân.
- Chi tiết nhỏ nhặt này được phóng đại thành một nỗi "băn khoăn" lớn, qua đó tô đậm thêm tính cách ngớ ngẩn, hợm hĩnh, rởm đời của nhân vật, đồng thời làm bật lên tiếng cười trào phúng sâu cay.
→ Nhận xét chung: Cả hai chi tiết đều là những chi tiết gây cười đặc sắc, thể hiện nghệ thuật trào phúng tài tình của Mô-li-e. Thông qua sự tương phản giữa khát vọng "làm sang" với sự dốt nát, lố bịch trong hành động và cách ăn mặc, tác giả đã châm biếm, phê phán thói học đòi làm sang của tầng lớp trưởng giả: thiếu hiểu biết, thiếu văn hóa nhưng lại háo danh, sính hình thức, nên trở thành đối tượng của tiếng cười chế giễu. Qua tiếng cười ấy, nhà văn cũng gửi gắm bài học về việc con người cần sống chân thực, có hiểu biết và văn hóa thực chất, chứ không nên chạy theo cái vỏ hào nhoáng bên ngoài một cách giả tạo.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.