Sách bài tập Ngữ văn 8 Tập hai

Giải Bài 5 trang 33 SBT Ngữ văn 8

Bài 9. Hôm nay và ngày mai   Gợi ý trả lời

Đề bài

Xác định câu phủ định và câu khẳng định trong 2 trường hợp sau đây:
– Đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn không có tham vọng chuyển thể hết thành điện ảnh trong một bộ phim có dung lượng 2 tập và dài khoảng 2 tiếng.
– Dù vậy, với những ai từng yêu thích tác phẩm văn học của Phùng Quán, bộ phim điện ảnh cùng tên không làm họ thất vọng – đặc biệt là những nhân vật du kích thiếu niên như Mừng, Quỳnh sơn ca,… đã được tái hiện sống động lên màn ảnh qua diễn xuất của những diễn viên không chuyên.

Gợi ý trả lời

Nhắc lại kiến thức (SGK Ngữ văn 8):
- *Câu khẳng định* là câu không có phương tiện thể hiện sự phủ định; dùng để xác nhận có sự vật, sự việc, tính chất, quan hệ nào đó.
- *Câu phủ định* là câu có những từ ngữ phủ định như *không, chưa, chẳng, không phải, đâu có, làm gì có…*; dùng để thông báo, xác nhận không có sự vật, sự việc, tính chất, quan hệ nào đó (phủ định miêu tả) hoặc để phản bác một ý kiến (phủ định bác bỏ).
- Lưu ý: có những câu mang hình thức phủ định (dùng từ phủ định) nhưng lại diễn đạt ý khẳng định — đó là trường hợp "phủ định của phủ định".

a) Trường hợp thứ nhất:

> "Đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn không có tham vọng chuyển thể hết thành điện ảnh trong một bộ phim có dung lượng 2 tập và dài khoảng 2 tiếng."

- Câu có từ ngữ phủ định: "không có".
- → Đây là câu phủ định (phủ định miêu tả): xác nhận việc đạo diễn *không* có ý định/tham vọng chuyển thể trọn vẹn tác phẩm trong một bộ phim ngắn.

b) Trường hợp thứ hai:

> "Dù vậy, với những ai từng yêu thích tác phẩm văn học của Phùng Quán, bộ phim điện ảnh cùng tên không làm họ thất vọng – đặc biệt là những nhân vật du kích thiếu niên như Mừng, Quỳnh sơn ca,… đã được tái hiện sống động lên màn ảnh qua diễn xuất của những diễn viên không chuyên."

Câu này gồm hai bộ phận cần phân biệt:
- Bộ phận "bộ phim điện ảnh cùng tên không làm họ thất vọng": xét về *hình thức* có từ phủ định "không" nên là câu phủ định, nhưng xét về *ý nghĩa* lại là ý khẳng định — khẳng định bộ phim thành công, làm hài lòng người xem (phủ định của một điều tiêu cực "thất vọng" ⇒ ý tốt đẹp).
- Bộ phận "những nhân vật… đã được tái hiện sống động lên màn ảnh": không có từ phủ định, xác nhận một sự việc ⇒ là câu khẳng định.
- (Cụm "diễn viên không chuyên" chỉ là tổ hợp định danh nghĩa "nghiệp dư", không tạo thành câu phủ định.)

→ Trường hợp thứ hai là câu mang hình thức phủ định nhưng diễn đạt ý nghĩa khẳng định, đồng thời chứa vế khẳng định (các nhân vật được tái hiện sống động).

Kiểm tra lại: Trường hợp 1 dùng "không có" → phủ định; trường hợp 2 dùng "không" nhưng là "không làm… thất vọng" cùng vế "đã được tái hiện sống động" → ý khẳng định. Kết quả nhất quán với dấu hiệu từ ngữ và ngữ cảnh ngợi khen bộ phim.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.