Sách bài tập Sinh học 10

Giải Bài 7 trang 9 SBT Sinh học 10

II. Câu hỏi tự trả lời   Đã kiểm chéo

Đề bài

Darwin là nhà khoa học lỗi lạc đã đưa ra học thuyết tiến hoá Chọn lọc tự nhiên và tự mình làm rất nhiều thí nghiệm kiểm chứng học thuyết của mình. Khi quan sát thấy các cây nắp ấm bắt và ăn thịt các loài côn trùng, ông đã đưa ra giả thuyết cho rằng cây sống ở vùng đất thiếu nitrogen nên chúng phải bắt côn trùng và phân giải protein để lấy nitrogen. Theo em, ông đã làm thí nghiệm như thế nào để tìm bằng chứng ủng hộ giả thuyết của mình?

Lời giải

Phân tích giả thuyết: Giả thuyết của Darwin cho rằng cây nắp ấm bắt và phân giải côn trùng (nguồn protein) để lấy nitrogen do sống ở vùng đất thiếu nitrogen. Hệ quả có thể kiểm chứng: nếu được cung cấp côn trùng (nguồn nitrogen), cây sẽ sinh trưởng, phát triển tốt hơn so với cây không được cho côn trùng.

Bố trí thí nghiệm (theo các bước của phương pháp nghiên cứu khoa học):

a) Đặt câu hỏi và hình thành giả thuyết: Cây nắp ấm có cần nitrogen từ côn trùng không? → Giả thuyết: cây bắt côn trùng để bổ sung nitrogen còn thiếu trong đất.

b) Thiết kế thí nghiệm có đối chứng: Chọn một số lượng lớn cây nắp ấm cùng loài, cùng độ tuổi, kích thước tương đương, trồng trong cùng điều kiện (loại đất nghèo nitrogen, ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm, lượng nước như nhau). Chia ngẫu nhiên thành hai lô:
- Lô thí nghiệm: cho cây bắt (hoặc đặt vào lá) côn trùng.
- Lô đối chứng: không cho cây tiếp xúc với côn trùng (bịt/ngăn không cho bắt côn trùng), mọi yếu tố còn lại giữ nguyên.

Với cách bố trí này, yếu tố duy nhất khác nhau giữa hai lô là có hay không có côn trùng (biến độc lập).

c) Thu thập và phân tích số liệu: Sau một thời gian, đo và so sánh các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển giữa hai lô: chiều cao, số lá, khối lượng, sức sống, khả năng ra hoa, kết hạt… (có thể phân tích thêm hàm lượng nitrogen/protein trong cây).

d) Rút ra kết luận: Nếu lô được cho côn trùng sinh trưởng, phát triển tốt hơn rõ rệt so với lô đối chứng thì kết quả ủng hộ giả thuyết: cây nắp ấm bắt côn trùng để lấy nitrogen. Nếu hai lô không khác nhau thì giả thuyết chưa được ủng hộ, cần xem xét lại. (Thí nghiệm nên lặp lại nhiều lần để bảo đảm kết quả tin cậy.)

Đáp số

Bố trí 2 lô cùng điều kiện đất nghèo nitrogen, chỉ khác ở việc có/không cho bắt côn trùng; so sánh sinh trưởng – phát triển. Lô có côn trùng tốt hơn ⇒ ủng hộ giả thuyết.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.