Giải Bài 8 trang 28 SBT Sinh học 10
Đề bài
Từ kiến thức đã học, em hãy vẽ sơ đồ tư duy để phân biệt tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực; tế bào động vật và tế bào thực vật.
Lời giải
Bài này yêu cầu vẽ sơ đồ tư duy để phân biệt, nên lời giải trình bày các tiêu chí so sánh dưới dạng sơ đồ phân nhánh (học sinh dựa vào đó để vẽ thành hình trong vở). Kiến thức lấy đúng theo SGK Sinh học 10 KNTT (Bài 7 – Tế bào nhân sơ; Bài 8–10 – Tế bào nhân thực).
a) Sơ đồ tư duy phân biệt TẾ BÀO NHÂN SƠ và TẾ BÀO NHÂN THỰC
Nhánh trung tâm: *Tế bào* → chia hai nhánh lớn *Nhân sơ* và *Nhân thực*; mỗi nhánh toả ra các nhánh con theo tiêu chí:
- Đại diện
- Nhân sơ: vi khuẩn, vi khuẩn cổ (Archaea).
- Nhân thực: nguyên sinh vật, nấm, thực vật, động vật.
- Kích thước
- Nhân sơ: nhỏ, khoảng .
- Nhân thực: lớn hơn, khoảng .
- Nhân / vật chất di truyền
- Nhân sơ: chưa có màng nhân (chỉ có vùng nhân); DNA dạng vòng, trần, nằm ở vùng nhân.
- Nhân thực: có nhân hoàn chỉnh được màng nhân bao bọc; DNA dạng thẳng, liên kết với protein histone tạo nhiễm sắc thể.
- Bào quan có màng
- Nhân sơ: không có bào quan có màng (chỉ có ribosome – bào quan không màng).
- Nhân thực: có nhiều bào quan có màng: ti thể, lưới nội chất, bộ máy Golgi, lysosome, lục lạp,…
- Hệ thống nội màng
- Nhân sơ: không có.
- Nhân thực: có hệ thống nội màng phát triển.
- Ribosome
- Nhân sơ: loại nhỏ ().
- Nhân thực: loại lớn ().
b) Sơ đồ tư duy phân biệt TẾ BÀO ĐỘNG VẬT và TẾ BÀO THỰC VẬT
(Cả hai đều là tế bào nhân thực.) Nhánh trung tâm: *Tế bào nhân thực* → hai nhánh *Tế bào động vật* và *Tế bào thực vật*; các nhánh con theo tiêu chí:
- Thành tế bào
- Động vật: không có thành tế bào (ngoài cùng là màng sinh chất).
- Thực vật: có thành tế bào bằng cellulose bao ngoài màng sinh chất.
- Lục lạp
- Động vật: không có lục lạp → sống dị dưỡng.
- Thực vật: có lục lạp chứa diệp lục → quang hợp, sống tự dưỡng.
- Không bào
- Động vật: không bào nhỏ hoặc không có.
- Thực vật: có không bào trung tâm lớn chứa dịch bào, giữ nước và duy trì áp suất trương.
- Trung thể
- Động vật: có trung thể, tham gia hình thành thoi phân bào.
- Thực vật: thực vật bậc cao thường không có trung thể.
- Chất dự trữ
- Động vật: dự trữ dưới dạng glycogen.
- Thực vật: dự trữ dưới dạng tinh bột.
- Hình dạng
- Động vật: hình dạng thường không cố định, mềm dẻo.
- Thực vật: hình dạng cố định nhờ thành tế bào.
*Lưu ý khi vẽ:* dùng từ khoá ngắn gọn trên các nhánh, kết hợp màu sắc và hình minh hoạ (vi khuẩn, tế bào động vật, tế bào thực vật) để sơ đồ dễ ghi nhớ.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.