Giải Bài 10 trang 28 SBT Sinh học 10
Đề bài
Bằng trí nhớ, hãy vẽ hai loại tế bào thể hiện các cấu trúc dưới đây và vẽ các mối nối giữa hai tế bào cùng loại.
Nhân, lưới nội chất hạt, lưới nội chất trơn, ti thể, trung thể, lục lạp, không bào, vi ống, thành tế bào, chất nền ngoại bào, vi sợi, bộ máy Golgi, sợi trung gian, màng tế bào, peroxysome, ribosome, nhân con, lỗ màng nhân, túi, lông roi, vi nhung, sợi liên bào.
Lời giải
Đây là bài tập vẽ sơ đồ ôn tập, nên lời giải trình bày cách sắp xếp các cấu trúc đã cho vào đúng hai loại tế bào nhân thực (tế bào động vật và tế bào thực vật) và cách thể hiện các mối nối giữa hai tế bào cùng loại.
a) Phân loại các cấu trúc để đưa vào hình vẽ
*Có ở CẢ hai loại tế bào (vẽ ở cả hai hình):*
- Màng tế bào.
- Nhân, gồm màng nhân có lỗ màng nhân và nhân con nằm bên trong nhân.
- Ribosome: hạt nhỏ nằm tự do trong tế bào chất và bám trên lưới nội chất hạt.
- Lưới nội chất hạt (có ribosome bám) và lưới nội chất trơn (không có ribosome bám).
- Bộ máy Golgi và các túi (túi tiết, túi vận chuyển) nảy ra từ bộ máy Golgi và lưới nội chất.
- Ti thể.
- Peroxysome.
- Không bào: ở tế bào thực vật là một không bào trung tâm rất lớn; ở tế bào động vật nhỏ và có thể có nhiều.
- Bộ khung xương tế bào: vi ống, vi sợi và sợi trung gian.
*Chỉ có (hoặc đặc trưng) ở tế bào ĐỘNG VẬT:*
- Trung thể (chứa cặp trung tử), nằm gần nhân.
- Chất nền ngoại bào bao bên ngoài màng tế bào.
- Lông, roi: cấu trúc vận động nhô ra ngoài màng (chỉ có ở một số tế bào).
- Vi nhung: nếp gấp nhỏ của màng làm tăng diện tích bề mặt.
*Chỉ có ở tế bào THỰC VẬT:*
- Thành tế bào bao ngoài màng tế bào.
- Lục lạp.
- Sợi liên bào (cầu sinh chất) xuyên qua thành tế bào.
b) Hình vẽ tế bào động vật
Vẽ một tế bào hình tròn hoặc đa giác mềm: ngoài cùng là màng tế bào, bên ngoài màng có lớp chất nền ngoại bào; trên màng vẽ vi nhung và lông, roi. Bên trong bố trí: nhân (có lỗ màng nhân, nhân con), lưới nội chất hạt và lưới nội chất trơn nối với màng nhân, bộ máy Golgi kèm các túi, nhiều ti thể, peroxysome, các không bào nhỏ, trung thể nằm gần nhân, và hệ khung xương gồm vi ống, vi sợi, sợi trung gian; ribosome rải rác trong tế bào chất và bám trên lưới nội chất hạt. KHÔNG vẽ thành tế bào, lục lạp, sợi liên bào.
c) Hình vẽ tế bào thực vật
Vẽ tế bào hình chữ nhật hoặc đa giác có góc cạnh: ngoài cùng là thành tế bào bao lấy màng tế bào; bên trong có một không bào trung tâm lớn đẩy tế bào chất ra sát màng. Bố trí: nhân (có lỗ màng nhân, nhân con), lưới nội chất hạt và trơn, bộ máy Golgi và các túi, ti thể, lục lạp, peroxysome, ribosome, và khung xương tế bào (vi ống, vi sợi, sợi trung gian). KHÔNG vẽ trung thể, chất nền ngoại bào, vi nhung.
d) Vẽ mối nối giữa hai tế bào cùng loại
Vẽ thêm một tế bào thứ hai cùng loại đặt sát cạnh tế bào thứ nhất, rồi thể hiện mối nối:
- Giữa hai tế bào động vật: ở vùng hai màng tế bào áp sát nhau, vẽ các kiểu mối nối như mối nối kín (khít), thể liên kết (desmosome) và mối nối hở (khe) nối thông tế bào chất của hai tế bào.
- Giữa hai tế bào thực vật: ở vùng thành tế bào chung, vẽ các sợi liên bào (cầu sinh chất) — các kênh xuyên qua thành tế bào nối thông tế bào chất của hai tế bào cạnh nhau.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.