Sách bài tập Sinh học 10

Giải Bài 14 trang 29 SBT Sinh học 10

Bài tập chương Cấu trúc của tế bào   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một amino acid chứa nitrogen phóng xạ ở ngoài môi trường tế bào, sau một thời gian người ta thấy nó có mặt trong phân tử protein tiết ra ngoài tế bào đó. Hãy mô tả con đường mà amino acid đó đã đi qua và cho biết, ở mỗi nơi trên con đường ấy, nó đã được biến đổi như thế nào.

Lời giải

Phân tích đề: Amino acid chứa nitrogen phóng xạ đóng vai trò "chất đánh dấu" để theo dõi đường đi. Nó từ môi trường ngoài vào tế bào rồi cuối cùng nằm trong một phân tử protein được tiết ra ngoài. Protein tiết ra ngoài được tổng hợp ở ribosome trên lưới nội chất hạt, nên amino acid phải đi theo con đường của hệ thống nội màng (lưới nội chất hạt → Golgi → túi tiết → màng sinh chất).

Con đường đi và biến đổi ở mỗi nơi:

a) Qua màng sinh chất (từ ngoài vào trong): amino acid được vận chuyển qua màng sinh chất vào tế bào chất. Tại đây amino acid chưa biến đổi cấu tạo, chỉ thay đổi vị trí (ngoài → trong tế bào).

b) Tế bào chất (bào tương): amino acid được hoạt hóa và gắn với phân tử tRNA tương ứng (nhờ enzyme và năng lượng ATP), tạo phức hợp amino acid – tRNA sẵn sàng cho dịch mã.

c) Ribosome trên lưới nội chất hạt: diễn ra dịch mã, amino acid được nối với các amino acid khác bằng liên kết peptide, trở thành một mắt xích trong chuỗi polypeptide.

d) Lưới nội chất hạt: chuỗi polypeptide vào xoang lưới nội chất, được cuộn gập hình thành cấu trúc không gian và biến đổi bước đầu (ví dụ gắn thêm nhóm carbohydrate) → protein chưa hoàn chỉnh.

e) Bộ máy Golgi: protein được túi vận chuyển (tách ra từ lưới nội chất) đưa tới Golgi; tại đây được hoàn thiện, chỉnh sửa, phân loại và đóng gói thành protein hoàn chỉnh.

f) Túi tiết → màng sinh chất → ra ngoài: protein hoàn chỉnh nằm trong túi tiết, túi này dung hợp với màng sinh chất và giải phóng protein ra ngoài theo cơ chế xuất bào (exocytosis). Lúc này amino acid đánh dấu đã có mặt trong protein tiết ra ngoài tế bào.

Tóm lại: Môi trường ngoài → màng sinh chất → tế bào chất (gắn tRNA) → ribosome trên lưới nội chất hạt (tạo polypeptide) → lưới nội chất hạt (cuộn gập) → túi vận chuyển → bộ máy Golgi (hoàn thiện) → túi tiết → màng sinh chất → xuất bào ra ngoài tế bào.

Đáp số

Qua màng sinh chất: amino acid vào tế bào chấtTế bào chất: amino acid gắn vào tRNA (được hoạt hóa)Ribosome (lưới nội chất hạt): nối liên kết peptide tạo chuỗi polypeptideLưới nội chất hạt: cuộn gập tạo cấu trúc không gian của proteinBộ máy Golgi: hoàn thiện, đóng gói protein vào túi tiếtMàng sinh chất: xuất bào (exocytosis) tiết protein ra ngoài

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.