Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 3.1 trang 32 SBT Toán 10

Bài 5. Giá trị lượng giác của một góc từ 0 đến 180 độ

Đề bài

Tính giá trị của các biểu thức:

a) A=sin⁡45∘+2sin⁡60∘+tan⁡120∘+cos⁡135∘A = \sin 45^\circ + 2\sin 60^\circ + \tan 120^\circ + \cos 135^\circ;

b) B=tan⁡45∘⋅cot⁡135∘−sin⁡30∘⋅cos⁡120∘−sin⁡60∘⋅cos⁡150∘B = \tan 45^\circ \cdot \cot 135^\circ - \sin 30^\circ \cdot \cos 120^\circ - \sin 60^\circ \cdot \cos 150^\circ;

c) C=cos⁡25∘+cos⁡225∘+cos⁡245∘+cos⁡265∘+cos⁡285∘C = \cos^2 5^\circ + \cos^2 25^\circ + \cos^2 45^\circ + \cos^2 65^\circ + \cos^2 85^\circ;

d) D=121+tan⁡273∘−4tan⁡75∘⋅cot⁡105∘+12sin⁡2107∘−2tan⁡40∘⋅cos⁡60∘⋅tan⁡50∘D = \dfrac{12}{1+\tan^2 73^\circ} - 4\tan 75^\circ \cdot \cot 105^\circ + 12\sin^2 107^\circ - 2\tan 40^\circ \cdot \cos 60^\circ \cdot \tan 50^\circ;

e) E=4tan⁡32∘⋅cos⁡60∘⋅cot⁡148∘+5cot⁡2108∘1+tan⁡218∘+5sin⁡272∘E = 4\tan 32^\circ \cdot \cos 60^\circ \cdot \cot 148^\circ + \dfrac{5\cot^2 108^\circ}{1+\tan^2 18^\circ} + 5\sin^2 72^\circ.

Lời giải

a) Ta đưa các góc tù về góc nhọn bằng công thức giá trị lượng giác của hai góc bù nhau:

tan⁡120∘=tan⁡(180∘−60∘)=−tan⁡60∘=−3\tan 120^\circ = \tan(180^\circ - 60^\circ) = -\tan 60^\circ = -\sqrt{3}

cos⁡135∘=cos⁡(180∘−45∘)=−cos⁡45∘=−22\cos 135^\circ = \cos(180^\circ - 45^\circ) = -\cos 45^\circ = -\dfrac{\sqrt{2}}{2}

Do đó:

A=sin⁡45∘+2sin⁡60∘+tan⁡120∘+cos⁡135∘=22+2⋅32+(−3)+(−22)A = \sin 45^\circ + 2\sin 60^\circ + \tan 120^\circ + \cos 135^\circ = \dfrac{\sqrt{2}}{2} + 2\cdot\dfrac{\sqrt{3}}{2} + (-\sqrt{3}) + \left(-\dfrac{\sqrt{2}}{2}\right)

A=22+3−3−22=0.A = \dfrac{\sqrt{2}}{2} + \sqrt{3} - \sqrt{3} - \dfrac{\sqrt{2}}{2} = 0.

b) Ta có: cot⁡135∘=−cot⁡45∘=−1\cot 135^\circ = -\cot 45^\circ = -1; cos⁡120∘=−cos⁡60∘=−12\cos 120^\circ = -\cos 60^\circ = -\dfrac{1}{2}; cos⁡150∘=−cos⁡30∘=−32\cos 150^\circ = -\cos 30^\circ = -\dfrac{\sqrt{3}}{2}.

Mặt khác tan⁡45∘=1\tan 45^\circ = 1, sin⁡30∘=12\sin 30^\circ = \dfrac{1}{2}, sin⁡60∘=32\sin 60^\circ = \dfrac{\sqrt{3}}{2}. Vậy:

B=1⋅(−1)−12⋅(−12)−32⋅(−32)=−1+14+34=−1+1=0.B = 1\cdot(-1) - \dfrac{1}{2}\cdot\left(-\dfrac{1}{2}\right) - \dfrac{\sqrt{3}}{2}\cdot\left(-\dfrac{\sqrt{3}}{2}\right) = -1 + \dfrac{1}{4} + \dfrac{3}{4} = -1 + 1 = 0.

c) Nhận xét các cặp góc phụ nhau: 5∘+85∘=90∘5^\circ + 85^\circ = 90^\circ nên cos⁡85∘=sin⁡5∘\cos 85^\circ = \sin 5^\circ; 25∘+65∘=90∘25^\circ + 65^\circ = 90^\circ nên cos⁡65∘=sin⁡25∘\cos 65^\circ = \sin 25^\circ. Áp dụng sin⁡2α+cos⁡2α=1\sin^2\alpha + \cos^2\alpha = 1:

cos⁡25∘+cos⁡285∘=cos⁡25∘+sin⁡25∘=1\cos^2 5^\circ + \cos^2 85^\circ = \cos^2 5^\circ + \sin^2 5^\circ = 1

cos⁡225∘+cos⁡265∘=cos⁡225∘+sin⁡225∘=1\cos^2 25^\circ + \cos^2 65^\circ = \cos^2 25^\circ + \sin^2 25^\circ = 1

cos⁡245∘=(22)2=12\cos^2 45^\circ = \left(\dfrac{\sqrt{2}}{2}\right)^2 = \dfrac{1}{2}

Vậy C=1+1+12=52=2,5.C = 1 + 1 + \dfrac{1}{2} = \dfrac{5}{2} = 2{,}5.

d) Xử lí từng số hạng:

• 121+tan⁡273∘\dfrac{12}{1+\tan^2 73^\circ}: vì 1+tan⁡273∘=1cos⁡273∘1 + \tan^2 73^\circ = \dfrac{1}{\cos^2 73^\circ} nên 121+tan⁡273∘=12cos⁡273∘\dfrac{12}{1+\tan^2 73^\circ} = 12\cos^2 73^\circ.

• cot⁡105∘=cot⁡(180∘−75∘)=−cot⁡75∘\cot 105^\circ = \cot(180^\circ - 75^\circ) = -\cot 75^\circ, mà tan⁡75∘⋅cot⁡75∘=1\tan 75^\circ \cdot \cot 75^\circ = 1 nên 4tan⁡75∘⋅cot⁡105∘=4tan⁡75∘⋅(−cot⁡75∘)=−44\tan 75^\circ\cdot\cot 105^\circ = 4\tan 75^\circ\cdot(-\cot 75^\circ) = -4. Do đó −4tan⁡75∘⋅cot⁡105∘=4-4\tan 75^\circ\cdot\cot 105^\circ = 4.

• sin⁡107∘=sin⁡(180∘−73∘)=sin⁡73∘\sin 107^\circ = \sin(180^\circ - 73^\circ) = \sin 73^\circ nên 12sin⁡2107∘=12sin⁡273∘12\sin^2 107^\circ = 12\sin^2 73^\circ.

• tan⁡50∘=tan⁡(90∘−40∘)=cot⁡40∘\tan 50^\circ = \tan(90^\circ - 40^\circ) = \cot 40^\circ nên tan⁡40∘⋅tan⁡50∘=tan⁡40∘⋅cot⁡40∘=1\tan 40^\circ\cdot\tan 50^\circ = \tan 40^\circ\cdot\cot 40^\circ = 1; với cos⁡60∘=12\cos 60^\circ = \dfrac{1}{2} ta được 2tan⁡40∘⋅cos⁡60∘⋅tan⁡50∘=2⋅12⋅1=12\tan 40^\circ\cdot\cos 60^\circ\cdot\tan 50^\circ = 2\cdot\dfrac{1}{2}\cdot 1 = 1.

Gộp lại:

D=12cos⁡273∘+4+12sin⁡273∘−1=12(cos⁡273∘+sin⁡273∘)+3=12+3=15.D = 12\cos^2 73^\circ + 4 + 12\sin^2 73^\circ - 1 = 12(\cos^2 73^\circ + \sin^2 73^\circ) + 3 = 12 + 3 = 15.

e) Xử lí từng số hạng:

• cot⁡148∘=cot⁡(180∘−32∘)=−cot⁡32∘\cot 148^\circ = \cot(180^\circ - 32^\circ) = -\cot 32^\circ, mà tan⁡32∘⋅cot⁡32∘=1\tan 32^\circ\cdot\cot 32^\circ = 1 nên 4tan⁡32∘⋅cos⁡60∘⋅cot⁡148∘=4⋅12⋅tan⁡32∘⋅(−cot⁡32∘)=2⋅(−1)=−24\tan 32^\circ\cdot\cos 60^\circ\cdot\cot 148^\circ = 4\cdot\dfrac{1}{2}\cdot\tan 32^\circ\cdot(-\cot 32^\circ) = 2\cdot(-1) = -2.

• cot⁡108∘=cot⁡(180∘−72∘)=−cot⁡72∘\cot 108^\circ = \cot(180^\circ - 72^\circ) = -\cot 72^\circ, mà cot⁡72∘=cot⁡(90∘−18∘)=tan⁡18∘\cot 72^\circ = \cot(90^\circ - 18^\circ) = \tan 18^\circ, suy ra cot⁡2108∘=tan⁡218∘\cot^2 108^\circ = \tan^2 18^\circ. Lại có 1+tan⁡218∘=1cos⁡218∘1 + \tan^2 18^\circ = \dfrac{1}{\cos^2 18^\circ}, nên

5cot⁡2108∘1+tan⁡218∘=5tan⁡218∘⋅cos⁡218∘=5⋅sin⁡218∘cos⁡218∘⋅cos⁡218∘=5sin⁡218∘.\dfrac{5\cot^2 108^\circ}{1+\tan^2 18^\circ} = 5\tan^2 18^\circ\cdot\cos^2 18^\circ = 5\cdot\dfrac{\sin^2 18^\circ}{\cos^2 18^\circ}\cdot\cos^2 18^\circ = 5\sin^2 18^\circ.

• sin⁡72∘=sin⁡(90∘−18∘)=cos⁡18∘\sin 72^\circ = \sin(90^\circ - 18^\circ) = \cos 18^\circ nên 5sin⁡272∘=5cos⁡218∘5\sin^2 72^\circ = 5\cos^2 18^\circ.

Gộp lại:

E=−2+5sin⁡218∘+5cos⁡218∘=−2+5(sin⁡218∘+cos⁡218∘)=−2+5=3.E = -2 + 5\sin^2 18^\circ + 5\cos^2 18^\circ = -2 + 5(\sin^2 18^\circ + \cos^2 18^\circ) = -2 + 5 = 3.

Đáp số

A = 0B = 0C = 5/2 = 2,5D = 15E = 3

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.