Giải Bài 2.29 trang 28 SBT Toán 10
Đề bài
Giả sử một người ăn kiêng cần được cung cấp ít nhất 300 calo, 36 đơn vị vitamin A và 90 đơn vị vitamin C mỗi ngày từ hai loại đồ uống và . Mỗi cốc đồ uống cung cấp 60 calo, 12 đơn vị vitamin A và 10 đơn vị vitamin C. Mỗi cốc đồ uống cung cấp 60 calo, 6 đơn vị vitamin A và 30 đơn vị vitamin C. Biết rằng một cốc đồ uống có giá 12 nghìn đồng và một cốc đồ uống có giá 15 nghìn đồng.
a) Gọi và tương ứng là số cốc đồ uống và . Viết các bất phương trình biểu thị các điều kiện của bài toán thành một hệ bất phương trình và xác định miền nghiệm của hệ đó.
b) Gọi (nghìn đồng) là số tiền phải trả cho cốc đồ uống và cốc đồ uống . Hãy biểu diễn theo và .
c) Biết rằng đạt giá trị nhỏ nhất trên miền nghiệm tìm được ở câu a tại một trong các đỉnh của miền nghiệm, tìm giá trị nhỏ nhất đó. Từ đó suy ra người đó cần uống bao nhiêu cốc loại và loại để chi phí là nhỏ nhất mà vẫn đáp ứng được yêu cầu hằng ngày.
Lời giải
a) Lập hệ bất phương trình và xác định miền nghiệm
Gọi là số cốc đồ uống , là số cốc đồ uống . Hiển nhiên và .
Lập bảng số liệu:
| | Calo | Vitamin A | Vitamin C |
|---|---|---|---|
| Mỗi cốc | 60 | 12 | 10 |
| Mỗi cốc | 60 | 6 | 30 |
| Yêu cầu (ít nhất) | 300 | 36 | 90 |
Từ các điều kiện "ít nhất" ta có:
- Về calo:
- Về vitamin A:
- Về vitamin C:
Vậy ta có hệ bất phương trình bậc nhất hai ẩn:
Xác định miền nghiệm: Vẽ các đường thẳng , , cùng với hai trục tọa độ trên cùng một mặt phẳng. Lần lượt gạch bỏ các nửa mặt phẳng không thỏa mãn từng bất phương trình (với mỗi bất phương trình dạng , lấy phần không chứa gốc vì không thỏa mãn).
Miền nghiệm của hệ là phần mặt phẳng không bị gạch, nằm trong góc phần tư thứ nhất, là một miền không bị chặn (không giới hạn phía trên). Đường biên của miền đi qua các đỉnh:
- — giao của với trục ;
- — giao của và (giải );
- — giao của và (giải );
- — giao của với trục .
b) Biểu diễn theo và
Mỗi cốc giá 12 nghìn đồng, mỗi cốc giá 15 nghìn đồng nên số tiền phải trả là:
c) Tìm giá trị nhỏ nhất của
Vì đạt giá trị nhỏ nhất tại một trong các đỉnh của miền nghiệm, ta tính tại các đỉnh:
- Tại :
- Tại :
- Tại :
- Tại :
So sánh, giá trị nhỏ nhất là (nghìn đồng), đạt được tại đỉnh .
Kết luận: Để chi phí nhỏ nhất mà vẫn đáp ứng đủ nhu cầu hằng ngày, người đó cần uống 3 cốc đồ uống loại và 2 cốc đồ uống loại , với chi phí nhỏ nhất là 66 nghìn đồng.
*Kiểm tra lại tại :* calo ✓; vitamin A ✓; vitamin C ✓. Thỏa mãn.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.