Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 2.28 trang 27 SBT Toán 10

Bài tập cuối chương II

Đề bài

Một phân xưởng có hai máy chuyên dụng M1M_1 và M2M_2 để sản xuất hai loại sản phẩm AA và BB theo đơn đặt hàng. Nếu sản xuất được một tấn sản phẩm loại AA thì phân xưởng nhận được số tiền lãi là 2 triệu đồng. Nếu sản xuất được một tấn sản phẩm loại BB thì phân xưởng nhận được số tiền lãi là 1,6 triệu đồng. Muốn sản xuất một tấn sản phẩm loại AA, người ta phải dùng máy M1M_1 trong 3 giờ và máy M2M_2 trong 1 giờ. Muốn sản xuất một tấn sản phẩm loại BB, người ta phải dùng máy M1M_1 trong 1 giờ và máy M2M_2 trong 1 giờ. Một máy không thể dùng để sản xuất đồng thời hai loại sản phẩm. Máy M1M_1 làm việc không quá 6 giờ một ngày

Lời giải

Thiết lập bài toán

Gọi xx là số tấn sản phẩm loại AA và yy là số tấn sản phẩm loại BB mà phân xưởng sản xuất trong một ngày. Điều kiện: x≥0,  y≥0x \ge 0,\; y \ge 0.

Lập các ràng buộc

- Thời gian máy M1M_1 làm việc trong ngày là 3x+y3x + y (giờ), không quá 66 giờ nên: 3x+y≤63x + y \le 6.
- Thời gian máy M2M_2 làm việc trong ngày là x+yx + y (giờ), không quá 44 giờ nên: x+y≤4x + y \le 4.

Vậy ta có hệ bất phương trình bậc nhất hai ẩn mô tả các điều kiện ràng buộc:
{3x+y≤6x+y≤4x≥0y≥0\begin{cases} 3x + y \le 6 \\ x + y \le 4 \\ x \ge 0 \\ y \ge 0 \end{cases}

Biểu diễn miền nghiệm

Miền nghiệm của hệ là miền tứ giác OABCOABC (phần mặt phẳng được tô, kể cả biên), với các đỉnh:
- O(0; 0)O(0;\,0)
- A(2; 0)A(2;\,0) — giao của y=0y = 0 với 3x+y=63x + y = 6
- B(1; 3)B(1;\,3) — giao của hai đường 3x+y=63x + y = 6 và x+y=4x + y = 4 (giải hệ: trừ vế theo vế được 2x=2⇒x=1,  y=32x = 2 \Rightarrow x = 1,\; y = 3)
- C(0; 4)C(0;\,4) — giao của x=0x = 0 với x+y=4x + y = 4

Tìm phương án cho tiền lãi lớn nhất

Số tiền lãi (triệu đồng) trong một ngày là:
F(x; y)=2x+1,6yF(x;\,y) = 2x + 1{,}6y

Vì FF là biểu thức bậc nhất nên trên miền đa giác OABCOABC, giá trị lớn nhất của FF đạt tại một trong các đỉnh. Tính giá trị tại các đỉnh:
- F(O)=2⋅0+1,6⋅0=0F(O) = 2\cdot 0 + 1{,}6\cdot 0 = 0
- F(A)=2⋅2+1,6⋅0=4F(A) = 2\cdot 2 + 1{,}6\cdot 0 = 4
- F(B)=2⋅1+1,6⋅3=2+4,8=6,8F(B) = 2\cdot 1 + 1{,}6\cdot 3 = 2 + 4{,}8 = 6{,}8
- F(C)=2⋅0+1,6⋅4=6,4F(C) = 2\cdot 0 + 1{,}6\cdot 4 = 6{,}4

So sánh: giá trị lớn nhất là F=6,8F = 6{,}8 tại đỉnh B(1; 3)B(1;\,3).

Kiểm tra lại đáp số: với x=1,  y=3x = 1,\; y = 3 thì 3x+y=3+3=6≤63x + y = 3 + 3 = 6 \le 6 (đúng), x+y=1+3=4≤4x + y = 1 + 3 = 4 \le 4 (đúng), x≥0,  y≥0x \ge 0,\; y \ge 0 (đúng). Các ràng buộc đều thỏa mãn.

Kết luận: Mỗi ngày phân xưởng nên sản xuất 11 tấn sản phẩm loại AA và 33 tấn sản phẩm loại BB thì tiền lãi lớn nhất, bằng 6,86{,}8 triệu đồng.

Đáp số

Sản xuất 1 tấn sản phẩm A và 3 tấn sản phẩm B mỗi ngày; tiền lãi lớn nhất là 6,8 triệu đồng

Lưu ý: đề có thể thiếu phần cuối (chạy sang trang)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.