Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 2.27 trang 27 SBT Toán 10

Bài tập cuối chương II

Đề bài

Tìm giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của biểu thức F(x;y)=2x+3yF(x; y) = 2x + 3y với (x;y)(x; y) thuộc miền nghiệm của hệ bất phương trình {y≥−1y≤1x+y≤4y−x≤4\begin{cases} y \geq -1 \\ y \leq 1 \\ x + y \leq 4 \\ y - x \leq 4 \end{cases}.

Lời giải

Bước 1. Xác định miền nghiệm của hệ bất phương trình

Miền nghiệm của hệ là phần mặt phẳng thỏa mãn đồng thời:
- y≥−1y \geq -1 và y≤1y \leq 1: dải nằm giữa hai đường thẳng nằm ngang y=−1y=-1 và y=1y=1;
- x+y≤4x+y \leq 4: nửa mặt phẳng phía dưới đường thẳng x+y=4x+y=4 (chứa gốc OO);
- y−x≤4y-x \leq 4 tức x≥y−4x \geq y-4: nửa mặt phẳng phía phải đường thẳng y−x=4y-x=4 (chứa gốc OO).

Giao của các điều kiện trên là một miền đa giác (hình thang) có bốn đỉnh. Ta tìm tọa độ các đỉnh bằng cách giải các cặp phương trình đường thẳng giới hạn.

Bước 2. Tìm tọa độ các đỉnh của miền nghiệm

- AA: giao của y=−1y=-1 và x+y=4⇒x=5⇒A(5;−1)x+y=4 \Rightarrow x=5 \Rightarrow A(5;-1).
- BB: giao của y=1y=1 và x+y=4⇒x=3⇒B(3;1)x+y=4 \Rightarrow x=3 \Rightarrow B(3;1).
- CC: giao của y=1y=1 và y−x=4⇒x=−3⇒C(−3;1)y-x=4 \Rightarrow x=-3 \Rightarrow C(-3;1).
- DD: giao của y=−1y=-1 và y−x=4⇒x=−5⇒D(−5;−1)y-x=4 \Rightarrow x=-5 \Rightarrow D(-5;-1).

Miền nghiệm là hình thang ABCDABCD (là miền đa giác lồi, bị chặn).

Bước 3. Tính giá trị của F(x;y)=2x+3yF(x;y)=2x+3y tại các đỉnh

Vì F(x;y)=2x+3yF(x;y)=2x+3y là biểu thức bậc nhất và miền nghiệm là đa giác lồi bị chặn, nên FF đạt giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất tại các đỉnh của miền.

F(A)=2⋅5+3⋅(−1)=10−3=7.F(A)=2\cdot 5+3\cdot(-1)=10-3=7.
F(B)=2⋅3+3⋅1=6+3=9.F(B)=2\cdot 3+3\cdot 1=6+3=9.
F(C)=2⋅(−3)+3⋅1=−6+3=−3.F(C)=2\cdot(-3)+3\cdot 1=-6+3=-3.
F(D)=2⋅(−5)+3⋅(−1)=−10−3=−13.F(D)=2\cdot(-5)+3\cdot(-1)=-10-3=-13.

Bước 4. Kết luận

So sánh bốn giá trị 7; 9; −3; −137;\ 9;\ -3;\ -13 ta được:

- Giá trị lớn nhất của FF là 99, đạt được tại đỉnh B(3;1)B(3;1).
- Giá trị nhỏ nhất của FF là −13-13, đạt được tại đỉnh D(−5;−1)D(-5;-1).

*Kiểm tra lại:* mỗi đỉnh đều thỏa mãn cả bốn bất phương trình của hệ. Chẳng hạn tại B(3;1)B(3;1): 1≥−11\geq-1, 1≤11\leq1, 3+1=4≤43+1=4\leq4, 1−3=−2≤41-3=-2\leq4 (đúng); tại D(−5;−1)D(-5;-1): −1≥−1-1\geq-1, −1≤1-1\leq1, −5+(−1)=−6≤4-5+(-1)=-6\leq4, −1−(−5)=4≤4-1-(-5)=4\leq4 (đúng). Vậy đáp số là chính xác.

Đáp số

Giá trị lớn nhất của FF bằng 99 tại (3;1)(3;1); giá trị nhỏ nhất của FF bằng −13-13 tại (−5;−1)(-5;-1)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.