Sách bài tập Toán 10 Tập hai

Giải Bài 6.9 trang 8 SBT Toán 10

Bài 15. Hàm số

Đề bài

Bảng sau đây cho biết giá nước sinh hoạt (chưa tính thuế VAT) của hộ dân cư theo mức sử dụng.
Bảng sau cho biết giá nước sinh hoạt của hộ dân cư:

| STT | Mức sử dụng nước sinh hoạt của hộ dân cư (m³/tháng/hộ) | Giá nước (VND/m³) |
|---|---|---|
| 1 | 10 m³ đầu tiên | 5 973 |
| 2 | Từ trên 10 m³ đến 20 m³ | 7 052 |
| 3 | Từ trên 20 m³ đến 30 m³ | 8 669 |
| 4 | Trên 30 m³ | 15 929 |

(Theo hddt.nshn.com.vn)

a) Hãy tính số tiền phải trả ứng với mỗi lượng nước sử dụng ở bảng sau:

| Lượng nước sử dụng (m³) | 10 | 20 | 30 | 40 |
|---|---|---|---|---|
| Số tiền (VND) | ... | ... | ... | ... |

b) Gọi x là lượng nước đã sử dụng (đơn vị m³) và y là số tiền phải trả tương ứng (đơn vị VND). Hãy viết công thức mô tả sự phụ thuộc của y vào x.

Lời giải

a) Tính số tiền phải trả ứng với mỗi lượng nước sử dụng

Ta tính tiền theo từng mức giá (lũy tiến):

- Dùng 1010 m³: cả 1010 m³ đều thuộc mức 1.
y=10⋅5 973=59 730 (VND).y = 10 \cdot 5\,973 = 59\,730 \text{ (VND)}.

- Dùng 2020 m³: 1010 m³ đầu tính mức 1, 1010 m³ tiếp theo (từ trên 1010 đến 2020) tính mức 2.
y=59 730+10⋅7 052=59 730+70 520=130 250 (VND).y = 59\,730 + 10 \cdot 7\,052 = 59\,730 + 70\,520 = 130\,250 \text{ (VND)}.

- Dùng 3030 m³: thêm 1010 m³ (từ trên 2020 đến 3030) tính mức 3.
y=130 250+10⋅8 669=130 250+86 690=216 940 (VND).y = 130\,250 + 10 \cdot 8\,669 = 130\,250 + 86\,690 = 216\,940 \text{ (VND)}.

- Dùng 4040 m³: thêm 1010 m³ (trên 3030) tính mức 4.
y=216 940+10⋅15 929=216 940+159 290=376 230 (VND).y = 216\,940 + 10 \cdot 15\,929 = 216\,940 + 159\,290 = 376\,230 \text{ (VND)}.

Vậy ta có bảng:

| Lượng nước sử dụng (m³) | 10 | 20 | 30 | 40 |
|---|---|---|---|---|
| Số tiền (VND) | 59 73059\,730 | 130 250130\,250 | 216 940216\,940 | 376 230376\,230 |

b) Công thức mô tả sự phụ thuộc của yy vào xx

Vì giá nước tính lũy tiến theo từng mức, nên trên mỗi khoảng của xx ta có một biểu thức bậc nhất.

- Với 0≤x≤100 \le x \le 10: mỗi m³ giá 5 9735\,973 nên y=5 973xy = 5\,973x.

- Với 10<x≤2010 < x \le 20: y=59 730+7 052(x−10)=7 052x−10 790y = 59\,730 + 7\,052(x-10) = 7\,052x - 10\,790.

- Với 20<x≤3020 < x \le 30: y=130 250+8 669(x−20)=8 669x−43 130y = 130\,250 + 8\,669(x-20) = 8\,669x - 43\,130.

- Với x>30x > 30: y=216 940+15 929(x−30)=15 929x−260 930y = 216\,940 + 15\,929(x-30) = 15\,929x - 260\,930.

Vậy công thức là:
y={5 973xkhi 0≤x≤10,7 052x−10 790khi 10<x≤20,8 669x−43 130khi 20<x≤30,15 929x−260 930khi x>30.y = \begin{cases} 5\,973x & \text{khi } 0 \le x \le 10, \\ 7\,052x - 10\,790 & \text{khi } 10 < x \le 20, \\ 8\,669x - 43\,130 & \text{khi } 20 < x \le 30, \\ 15\,929x - 260\,930 & \text{khi } x > 30. \end{cases}

*Kiểm tra:* thay x=10; 20; 30; 40x = 10;\,20;\,30;\,40 vào công thức cho đúng các giá trị 59 730; 130 250; 216 940; 376 23059\,730;\,130\,250;\,216\,940;\,376\,230 ở câu a).

Đáp số

Số tiền lần lượt là: 59 730 VND; 130 250 VND; 216 940 VND; 376 230 VNDy=5 973xy = 5\,973x khi 0≤x≤100 \le x \le 10; y=7 052x−10 790y = 7\,052x - 10\,790 khi 10<x≤2010 < x \le 20; y=8 669x−43 130y = 8\,669x - 43\,130 khi 20<x≤3020 < x \le 30; y=15 929x−260 930y = 15\,929x - 260\,930 khi x>30x > 30

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.