Giải Bài 6.10 trang 9 SBT Toán 10
Đề bài
Có hai địa điểm A, B cùng nằm trên một tuyến quốc lộ thẳng. Khoảng cách giữa A và B là 20 km. Một xe máy xuất phát từ A lúc 6 giờ và chạy với vận tốc 40 km/h theo chiều từ A đến B. Một ô tô xuất phát từ B lúc 8 giờ và chạy với vận tốc 80 km/h theo cùng chiều với xe máy. Coi chuyển động của xe máy và ô tô là thẳng đều. Chọn A làm mốc, chọn thời điểm 6 giờ làm mốc thời gian và chọn chiều từ A đến B làm chiều dương. Khi đó toạ độ của xe máy và ô tô sẽ là những hàm số của biến thời gian.
a) Viết phương trình chuyển động của xe máy và ô tô (tức là công thức của hàm toạ độ theo thời gian).
b) Vẽ đồ thị hàm toạ độ của xe máy và ô tô trên cùng một hệ trục toạ độ.
c) Căn cứ vào đồ thị vẽ được, hãy xác định vị trí và thời điểm ô tô đuổi kịp xe máy.
d) Kiểm tra lại kết quả tìm được ở câu
c) bằng cách giải các phương trình chuyển động của xe máy và ô tô.
Lời giải
a) Phương trình chuyển động của xe máy và ô tô
Chọn gốc toạ độ tại A, gốc thời gian là lúc 6 giờ, chiều dương là chiều từ A đến B.
Xe máy: xuất phát từ A (toạ độ ban đầu ) lúc 6 giờ (tức ), vận tốc km/h. Phương trình chuyển động của xe máy là:
Ô tô: xuất phát từ B (toạ độ ban đầu km) lúc 8 giờ (tức giờ), vận tốc km/h. Phương trình chuyển động của ô tô là:
b) Vẽ đồ thị
Vẽ hệ trục toạ độ với trục hoành là thời gian (giờ), trục tung là toạ độ (km).
- Đồ thị toạ độ của xe máy là tia xuất phát từ gốc toạ độ , đi qua điểm (hệ số góc 40).
- Đồ thị toạ độ của ô tô là tia xuất phát từ điểm , đi qua điểm (hệ số góc 80).
Hai tia này cắt nhau tại điểm .
c) Xác định vị trí và thời điểm ô tô đuổi kịp xe máy
Căn cứ vào đồ thị, hai đường biểu diễn toạ độ cắt nhau tại điểm có hoành độ giờ và tung độ km.
Vậy ô tô đuổi kịp xe máy sau giờ kể từ mốc thời gian, tức lúc giờ giờ phút, tại vị trí cách A một khoảng km.
d) Kiểm tra lại bằng cách giải phương trình
Ô tô đuổi kịp xe máy khi hai xe có cùng toạ độ, tức là :
Thay vào phương trình của xe máy: (km).
Thử lại với ô tô: (km).
Vậy ô tô đuổi kịp xe máy lúc giờ phút, tại vị trí cách A km — trùng khớp với kết quả đọc từ đồ thị ở câu c).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.