Sách bài tập Toán 10 Tập hai

Giải Bài 6.32 trang 21 SBT Toán 10

Bài tập cuối Chương VI (Phương trình quy về phương trình bậc hai)

Đề bài

Mặt cắt đứng của cột cây số trên quốc lộ có dạng nửa hình tròn ở phía trên và phía dưới có dạng hình chữ nhật (xem hình bên). Biết rằng đường kính của nửa hình tròn cũng là cạnh phía trên của hình chữ nhật và đường chéo của hình chữ nhật có độ dài 66 cm. Tìm kích thước của hình chữ nhật, biết rằng diện tích của phần nửa hình tròn bằng 0,3 lần diện tích của phần hình chữ nhật. Lấy π=3,14\pi=3,14 và làm tròn kết quả đến chữ số thập phân thứ hai.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 21 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Mặt cắt của cột cây số: phần trên là nửa hình tròn, phần dưới là hình chữ nhật. Cạnh trên của hình chữ nhật (ký hiệu xx) là đường kính của nửa hình tròn. Đường chéo của hình chữ nhật dài 66 cm.

Lời giải

Thiết lập ẩn và các đại lượng

Gọi xx (cm) là độ dài cạnh phía trên của hình chữ nhật, đồng thời là đường kính của nửa hình tròn (x>0x>0); gọi yy (cm) là độ dài cạnh còn lại (chiều cao) của hình chữ nhật (y>0y>0).

Bán kính nửa hình tròn là x2\dfrac{x}{2}.

- Diện tích nửa hình tròn: S1=12⋅π(x2)2=πx28S_1=\dfrac{1}{2}\cdot\pi\left(\dfrac{x}{2}\right)^2=\dfrac{\pi x^2}{8}.
- Diện tích hình chữ nhật: S2=x⋅yS_2=x\cdot y.

Lập phương trình

Vì diện tích nửa hình tròn bằng 0,30{,}3 lần diện tích hình chữ nhật nên:
πx28=0,3⋅xy  ⇒  y=πx8⋅0,3=πx2,4.\dfrac{\pi x^2}{8}=0{,}3\cdot x y \;\Rightarrow\; y=\dfrac{\pi x}{8\cdot 0{,}3}=\dfrac{\pi x}{2{,}4}.

Đường chéo hình chữ nhật dài 6666 cm nên theo định lí Pythagore:
x2+y2=662=4356.x^2+y^2=66^2=4356.

Giải phương trình

Thay y=πx2,4y=\dfrac{\pi x}{2{,}4} vào, ta được:
x2+(πx2,4)2=4356  ⇒  x2[1+(π2,4)2]=4356.x^2+\left(\dfrac{\pi x}{2{,}4}\right)^2=4356 \;\Rightarrow\; x^2\left[1+\left(\dfrac{\pi}{2{,}4}\right)^2\right]=4356.

Với π=3,14\pi=3{,}14: π2,4=3,142,4≈1,30833\dfrac{\pi}{2{,}4}=\dfrac{3{,}14}{2{,}4}\approx 1{,}30833, nên (π2,4)2≈1,71174\left(\dfrac{\pi}{2{,}4}\right)^2\approx 1{,}71174.

x2⋅2,71174≈4356  ⇒  x2≈1606,36  ⇒  x≈40,08 (cm).x^2\cdot 2{,}71174\approx 4356 \;\Rightarrow\; x^2\approx 1606{,}36 \;\Rightarrow\; x\approx 40{,}08\ (\text{cm}).

Suy ra:
y=πx2,4=3,14⋅40,082,4≈125,852,4≈52,44 (cm).y=\dfrac{\pi x}{2{,}4}=\dfrac{3{,}14\cdot 40{,}08}{2{,}4}\approx\dfrac{125{,}85}{2{,}4}\approx 52{,}44\ (\text{cm}).

Kiểm tra lại

Đường chéo: 40,082+52,442=1606,41+2749,95=4356,36≈66\sqrt{40{,}08^2+52{,}44^2}=\sqrt{1606{,}41+2749{,}95}=\sqrt{4356{,}36}\approx 66 (cm) — đúng.

Tỉ số diện tích: S1=3,14⋅40,0828≈630,5S_1=\dfrac{3{,}14\cdot 40{,}08^2}{8}\approx 630{,}5; S2=40,08⋅52,44≈2101,8S_2=40{,}08\cdot 52{,}44\approx 2101{,}8; S1S2≈0,30\dfrac{S_1}{S_2}\approx 0{,}30 — đúng.

Kết luận: Hình chữ nhật có cạnh phía trên (đường kính nửa hình tròn) dài khoảng 40,0840{,}08 cm và cạnh còn lại (chiều cao) dài khoảng 52,4452{,}44 cm.

Đáp số

Cạnh trên (đường kính) ≈ 40,08 cm; chiều cao ≈ 52,44 cm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.