Sách bài tập Toán 10 Tập hai

Giải Bài 7.23 trang 42 SBT Toán 10

Bài 21. Đường tròn trong mặt phẳng tọa độ   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho đường tròn (C)(C) có phương trình x2+y2+6x−4y−12=0x^2 + y^2 + 6x - 4y - 12 = 0. Viết phương trình tiếp tuyến Δ\Delta của (C)(C) tại điểm M(0;−2)M(0;-2).

Lời giải

Bước 1. Xác định tâm và bán kính của (C)(C).

Phương trình (C)(C): x2+y2+6x−4y−12=0x^2 + y^2 + 6x - 4y - 12 = 0 có dạng x2+y2−2ax−2by+c=0x^2 + y^2 - 2ax - 2by + c = 0 với
−2a=6,−2b=−4,c=−12,-2a = 6,\quad -2b = -4,\quad c = -12,
suy ra a=−3, b=2, c=−12a = -3,\ b = 2,\ c = -12.

Vậy (C)(C) có tâm I(−3 ; 2)I(-3\,;\,2) và bán kính
R=a2+b2−c=(−3)2+22−(−12)=9+4+12=25=5.R = \sqrt{a^2 + b^2 - c} = \sqrt{(-3)^2 + 2^2 - (-12)} = \sqrt{9 + 4 + 12} = \sqrt{25} = 5.

Bước 2. Kiểm tra điểm M(0 ; −2)M(0\,;\,-2) nằm trên (C)(C).

Thay toạ độ MM vào vế trái phương trình (C)(C):
02+(−2)2+6⋅0−4⋅(−2)−12=0+4+0+8−12=0.0^2 + (-2)^2 + 6\cdot 0 - 4\cdot(-2) - 12 = 0 + 4 + 0 + 8 - 12 = 0.
Vậy MM thuộc đường tròn (C)(C).

Bước 3. Viết phương trình tiếp tuyến Δ\Delta tại MM.

Tiếp tuyến Δ\Delta tại MM vuông góc với bán kính IMIM, nên Δ\Delta nhận
IM⃗=(0−(−3) ; −2−2)=(3 ; −4)\vec{IM} = (0-(-3)\,;\,-2-2) = (3\,;\,-4)
làm vectơ pháp tuyến và đi qua M(0 ; −2)M(0\,;\,-2).

Phương trình Δ\Delta:
3(x−0)−4(y−(−2))=0  ⇔  3x−4y−8=0.3(x - 0) - 4\big(y - (-2)\big) = 0 \;\Leftrightarrow\; 3x - 4y - 8 = 0.

Bước 4. Kiểm tra lại.

- M(0 ; −2)∈ΔM(0\,;\,-2) \in \Delta vì 3⋅0−4⋅(−2)−8=8−8=03\cdot 0 - 4\cdot(-2) - 8 = 8 - 8 = 0.
- Khoảng cách từ tâm I(−3 ; 2)I(-3\,;\,2) đến Δ\Delta:
d(I,Δ)=∣3⋅(−3)−4⋅2−8∣32+(−4)2=∣−9−8−8∣25=255=5=R.d(I,\Delta) = \frac{|3\cdot(-3) - 4\cdot 2 - 8|}{\sqrt{3^2 + (-4)^2}} = \frac{|-9 - 8 - 8|}{\sqrt{25}} = \frac{25}{5} = 5 = R.

Vậy Δ\Delta tiếp xúc với (C)(C) tại MM, thoả mãn yêu cầu.

Kết luận: Phương trình tiếp tuyến cần tìm là 3x−4y−8=03x - 4y - 8 = 0.

Đáp số

3x−4y−8=03x - 4y - 8 = 0

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.