Sách bài tập Toán 10 Tập hai

Giải Bài 7.24 trang 42 SBT Toán 10

Bài 21. Đường tròn trong mặt phẳng tọa độ

Đề bài

Cho điểm A(4;2)A(4;2) và hai đường thẳng d:3x+4y−20=0d: 3x + 4y - 20 = 0, d′:2x+y=0d': 2x + y = 0.

a) Viết phương trình đường thẳng Δ\Delta đi qua AA và vuông góc với dd.

b) Viết phương trình đường tròn (C)(C) có tâm thuộc đường thẳng d′d' và tiếp xúc với dd tại điểm AA.

Lời giải

a) Viết phương trình đường thẳng Δ\Delta đi qua AA và vuông góc với dd.

Đường thẳng d:3x+4y−20=0d: 3x + 4y - 20 = 0 có vectơ pháp tuyến n⃗d=(3;4)\vec{n}_d = (3; 4).

Vì Δ⊥d\Delta \perp d nên vectơ pháp tuyến của dd chính là vectơ chỉ phương của Δ\Delta. Do đó Δ\Delta nhận n⃗d=(3;4)\vec{n}_d = (3; 4) làm vectơ chỉ phương, suy ra Δ\Delta có một vectơ pháp tuyến là n⃗Δ=(4;−3)\vec{n}_\Delta = (4; -3).

Đường thẳng Δ\Delta đi qua A(4;2)A(4; 2) với vectơ pháp tuyến (4;−3)(4; -3):
4(x−4)−3(y−2)=0⇔4x−3y−10=0.4(x - 4) - 3(y - 2) = 0 \Leftrightarrow 4x - 3y - 10 = 0.

Vậy Δ:4x−3y−10=0\Delta: 4x - 3y - 10 = 0.

b) Viết phương trình đường tròn (C)(C) có tâm thuộc d′d' và tiếp xúc với dd tại điểm AA.

Nhận xét: Thay tọa độ A(4;2)A(4; 2) vào dd: 3⋅4+4⋅2−20=03\cdot 4 + 4\cdot 2 - 20 = 0 nên A∈dA \in d, do đó AA là tiếp điểm.

Đường tròn (C)(C) tiếp xúc với dd tại AA nên tâm II nằm trên đường thẳng đi qua AA và vuông góc với dd, tức là I∈ΔI \in \Delta.

Mặt khác tâm II thuộc d′d', nên II là giao điểm của Δ\Delta và d′d'. Giải hệ:
{4x−3y−10=02x+y=0\begin{cases} 4x - 3y - 10 = 0 \\ 2x + y = 0 \end{cases}

Từ phương trình thứ hai: y=−2xy = -2x. Thế vào phương trình đầu:
4x−3(−2x)−10=0⇔10x−10=0⇔x=1⇒y=−2.4x - 3(-2x) - 10 = 0 \Leftrightarrow 10x - 10 = 0 \Leftrightarrow x = 1 \Rightarrow y = -2.

Vậy tâm I(1;−2)I(1; -2).

Bán kính bằng khoảng cách IAIA:
R=IA=(4−1)2+(2−(−2))2=9+16=25=5.R = IA = \sqrt{(4 - 1)^2 + (2 - (-2))^2} = \sqrt{9 + 16} = \sqrt{25} = 5.

Kiểm tra lại: khoảng cách từ I(1;−2)I(1; -2) đến dd là
d(I,d)=∣3⋅1+4⋅(−2)−20∣32+42=∣−25∣5=5=R.d(I, d) = \frac{|3\cdot 1 + 4\cdot(-2) - 20|}{\sqrt{3^2 + 4^2}} = \frac{|-25|}{5} = 5 = R.
Đúng là dd tiếp xúc với (C)(C).

Vậy phương trình đường tròn:
(C):(x−1)2+(y+2)2=25.(C): (x - 1)^2 + (y + 2)^2 = 25.

Đáp số

Δ:4x−3y−10=0\Delta: 4x - 3y - 10 = 0(C):(x−1)2+(y+2)2=25(C): (x-1)^2 + (y+2)^2 = 25 (tâm I(1;−2)I(1;-2), bán kính R=5R=5)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.