Sách bài tập Toán 10 Tập hai

Giải Bài 7.35 trang 46 SBT Toán 10

Bài 22. Ba đường conic   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một người kĩ sư thiết kế một đường hầm một chiều có mặt cắt là một nửa hình elip, chiều rộng của hầm là 12 m, khoảng cách từ điểm cao nhất của elip so với mặt đường là 3 m. Người kĩ sư này muốn đưa ra cảnh báo cho các loại xe có thể đi qua hầm. Biết rằng những loại xe tải có chiều cao 2,8 m thì có chiều rộng không quá 3 m. Hỏi chiếc xe tải có chiều cao 2,8 m có thể đi qua hầm được không?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 46 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình vẽ mặt cắt đường hầm trong hệ trục toạ độ OxyOxy: phần nửa elip (vòm hầm) nằm dưới, bên trên là khối gạch chữ nhật tượng trưng cho thân núi/hầm. Gốc OO nằm trên trục hoành, điểm AA nằm trên trục hoành bên phải (chân phải của vòm), điểm BB nằm trên trục tung (đỉnh của nửa elip). Nửa elip là mặt cắt đường hầm với chiều rộng 12 m và chiều cao (đỉnh) 3 m.

Lời giải

Thiết lập hệ trục toạ độ và viết phương trình elip

Chọn hệ trục OxyOxy với OO là trung điểm của đoạn mặt đường (tâm của elip), trục OxOx trùng với mặt đường, trục OyOy hướng lên đỉnh vòm hầm.

Mặt cắt đường hầm là nửa elip (phần y≥0y\ge 0) có:
- Chiều rộng hầm bằng độ dài trục lớn: 2a=12⇒a=62a = 12 \Rightarrow a = 6 (m).
- Chiều cao đỉnh hầm bằng độ dài nửa trục nhỏ: b=3b = 3 (m).

Vậy phương trình chính tắc của elip là:
x236+y29=1.\frac{x^2}{36} + \frac{y^2}{9} = 1.

Xét xe tải chiều cao 2,8 m, chiều rộng không quá 3 m

Vì đường hầm một chiều nên cho xe đi vào giữa hầm, khi đó thân xe (rộng không quá 33 m) nằm đối xứng qua trục OyOy, tức là ứng với −1,5≤x≤1,5-1{,}5 \le x \le 1{,}5.

Điểm bất lợi nhất là mép xe, tại x=1,5x = 1{,}5 (m). Chiều cao của vòm hầm tại vị trí này là tung độ yy (với y≥0y\ge 0) của điểm trên elip có hoành độ x=1,5x = 1{,}5:
(1,5)236+y29=1⇒y29=1−2,2536=1−0,0625=0,9375.\frac{(1{,}5)^2}{36} + \frac{y^2}{9} = 1 \Rightarrow \frac{y^2}{9} = 1 - \frac{2{,}25}{36} = 1 - 0{,}0625 = 0{,}9375.
y2=9⋅0,9375=8,4375⇒y=8,4375≈2,9 (m).y^2 = 9 \cdot 0{,}9375 = 8{,}4375 \Rightarrow y = \sqrt{8{,}4375} \approx 2{,}9 \ (\text{m}).

Kết luận

Tại mép ngoài của xe, chiều cao thông thủy của hầm khoảng 2,92{,}9 m, lớn hơn chiều cao của xe là 2,82{,}8 m:
2,9>2,8.2{,}9 > 2{,}8.

Vậy chiếc xe tải có chiều cao 2,82{,}8 m (chiều rộng không quá 33 m) có thể đi qua hầm được.

Đáp số

Xe tải đi qua được hầm (tại mép xe, chiều cao vòm hầm ≈2,9\approx 2{,}9 m >2,8> 2{,}8 m)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.