Sách bài tập Toán 10 Tập một

Giải Bài 4.69 trang 71 SBT Toán 10

Bài tập cuối chương IV

Đề bài

Trong mặt phẳng toạ độ OxyOxy cho ba điểm A(2;−1)A(2; -1), B(5;3)B(5; 3) và C(−2;9)C(-2; 9).

a) Tìm điểm DD thuộc trục hoành sao cho BB, CC, DD thẳng hàng.

b) Tìm điểm EE thuộc trục hoành sao cho EA+EBEA + EB nhỏ nhất.

c) Tìm điểm FF thuộc trục tung sao cho vectơ FA→+FB→+FC→\overrightarrow{FA} + \overrightarrow{FB} + \overrightarrow{FC} có độ dài ngắn nhất.

Lời giải

## a) Tìm điểm DD thuộc trục hoành để BB, CC, DD thẳng hàng

Vì DD thuộc trục hoành nên D(x; 0)D(x;\,0).

Ta có:
BC→=(−2−5; 9−3)=(−7; 6),BD→=(x−5; 0−3)=(x−5; −3).\overrightarrow{BC}=(-2-5;\,9-3)=(-7;\,6),\qquad \overrightarrow{BD}=(x-5;\,0-3)=(x-5;\,-3).

Ba điểm BB, CC, DD thẳng hàng khi và chỉ khi hai vectơ BD→\overrightarrow{BD} và BC→\overrightarrow{BC} cùng phương, tức là:
x−5−7=−36=−12.\frac{x-5}{-7}=\frac{-3}{6}=-\frac{1}{2}.

Suy ra x−5=−7⋅(−12)=72x-5=-7\cdot\left(-\dfrac{1}{2}\right)=\dfrac{7}{2}, do đó x=172=8,5x=\dfrac{17}{2}=8{,}5.

Vậy D(172; 0)D\left(\dfrac{17}{2};\,0\right).

*Kiểm tra:* BD→=(72; −3)\overrightarrow{BD}=\left(\dfrac{7}{2};\,-3\right), ta có (−7)⋅(−3)−6⋅72=21−21=0(-7)\cdot(-3)-6\cdot\dfrac{7}{2}=21-21=0 nên BD→∥BC→\overrightarrow{BD}\parallel\overrightarrow{BC} (thẳng hàng). ✓

##

b) Tìm điểm EE thuộc trục hoành để EA+EBEA+EB nhỏ nhất

Xét A(2; −1)A(2;\,-1) có tung độ −1<0-1<0 và B(5; 3)B(5;\,3) có tung độ 3>03>0, nên AA và BB nằm về hai phía khác nhau của trục hoành.

Với mọi điểm EE trên trục hoành ta luôn có EA+EB≥ABEA+EB\ge AB (bất đẳng thức tam giác), dấu bằng xảy ra khi EE nằm trên đoạn thẳng ABAB, tức là EE là giao điểm của đường thẳng ABAB với trục hoành.

Đường thẳng ABAB đi qua A(2; −1)A(2;\,-1) với vectơ chỉ phương AB→=(3; 4)\overrightarrow{AB}=(3;\,4), có phương trình tham số:
{x=2+3ty=−1+4t\begin{cases}x=2+3t\\ y=-1+4t\end{cases}

Cho y=0y=0: −1+4t=0⇒t=14-1+4t=0\Rightarrow t=\dfrac{1}{4}, khi đó x=2+3⋅14=114=2,75x=2+3\cdot\dfrac{1}{4}=\dfrac{11}{4}=2{,}75.

Vậy E(114; 0)E\left(\dfrac{11}{4};\,0\right), và giá trị nhỏ nhất là EA+EB=AB=32+42=5EA+EB=AB=\sqrt{3^2+4^2}=5.

##

c) Tìm điểm FF thuộc trục tung để ∣FA→+FB→+FC→∣\left|\overrightarrow{FA}+\overrightarrow{FB}+\overrightarrow{FC}\right| ngắn nhất

Gọi GG là trọng tâm tam giác ABCABC. Khi đó với mọi điểm FF:
FA→+FB→+FC→=3 FG→.\overrightarrow{FA}+\overrightarrow{FB}+\overrightarrow{FC}=3\,\overrightarrow{FG}.

Tọa độ trọng tâm:
G(2+5−23; −1+3+93)=G(53; 113).G\left(\frac{2+5-2}{3};\,\frac{-1+3+9}{3}\right)=G\left(\frac{5}{3};\,\frac{11}{3}\right).

Do đó ∣FA→+FB→+FC→∣=3 FG\left|\overrightarrow{FA}+\overrightarrow{FB}+\overrightarrow{FC}\right|=3\,FG. Độ dài này nhỏ nhất khi FGFG nhỏ nhất, tức là FF là hình chiếu vuông góc của GG lên trục tung.

Vì FF thuộc trục tung nên F(0; y)F(0;\,y); hình chiếu của GG lên trục tung có cùng tung độ với GG, nên F(0; 113)F\left(0;\,\dfrac{11}{3}\right).

Khi đó FG=53FG=\dfrac{5}{3} và giá trị nhỏ nhất là:
∣FA→+FB→+FC→∣min⁡=3⋅53=5.\left|\overrightarrow{FA}+\overrightarrow{FB}+\overrightarrow{FC}\right|_{\min}=3\cdot\frac{5}{3}=5.

Vậy F(0; 113)F\left(0;\,\dfrac{11}{3}\right).

Đáp số

D(172; 0)D\left(\dfrac{17}{2};\,0\right), tức D(8,5; 0)D(8{,}5;\,0)E(114; 0)E\left(\dfrac{11}{4};\,0\right), tức E(2,75; 0)E(2{,}75;\,0); giá trị nhỏ nhất EA+EB=5EA+EB=5F(0; 113)F\left(0;\,\dfrac{11}{3}\right); độ dài ngắn nhất bằng 55

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.