Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 6.55 trang 22 SBT Toán 11

Bài tập cuối chương VI

Đề bài

Giải các bất phương trình sau:

a) (12)3x−1≥4⋅2x\left(\dfrac{1}{2}\right)^{3x-1} \ge 4 \cdot 2^x;

b) 2log⁡(x−1)>log⁡(3−x)+12\log(x - 1) > \log(3 - x) + 1.

Lời giải

a) (12)3x−1≥4⋅2x\left(\dfrac{1}{2}\right)^{3x-1} \ge 4\cdot 2^x

Đưa hai vế về cùng cơ số 22:

(12)3x−1=2−(3x−1)=21−3x,4⋅2x=22⋅2x=2x+2.\left(\dfrac{1}{2}\right)^{3x-1}=2^{-(3x-1)}=2^{1-3x},\qquad 4\cdot 2^x=2^2\cdot 2^x=2^{x+2}.

Bất phương trình trở thành:

21−3x≥2x+2.2^{1-3x}\ge 2^{x+2}.

Vì cơ số 2>12>1 nên hàm số y=2ty=2^t đồng biến, bất phương trình tương đương với:

1−3x≥x+2  ⇔  −1≥4x  ⇔  x≤−14.1-3x\ge x+2 \;\Leftrightarrow\; -1\ge 4x \;\Leftrightarrow\; x\le -\dfrac{1}{4}.

Vậy tập nghiệm là S=(−∞; −14]S=\left(-\infty;\,-\dfrac{1}{4}\right].

*Kiểm tra:* lấy x=−1x=-1: VT =(12)−4=16=\left(\tfrac12\right)^{-4}=16, VP =4⋅2−1=2=4\cdot 2^{-1}=2; 16≥216\ge 2 (đúng). Lấy x=0x=0: VT =(12)−1=2=\left(\tfrac12\right)^{-1}=2, VP =4=4; 2≥42\ge 4 (sai). Phù hợp với x≤−14x\le-\dfrac14.

b) 2log⁡(x−1)>log⁡(3−x)+12\log(x-1) > \log(3-x) + 1

Điều kiện xác định: x−1>0x-1>0 và 3−x>03-x>0, tức là 1<x<31 < x < 3.

Biến đổi hai vế (với log⁡\log là lôgarit cơ số 1010, và 1=log⁡101=\log 10):

2log⁡(x−1)=log⁡(x−1)2,log⁡(3−x)+1=log⁡[10(3−x)].2\log(x-1)=\log(x-1)^2,\qquad \log(3-x)+1=\log\big[10(3-x)\big].

Bất phương trình trở thành:

log⁡(x−1)2>log⁡[10(3−x)].\log(x-1)^2 > \log\big[10(3-x)\big].

Vì cơ số 10>110>1 nên hàm lôgarit đồng biến, kết hợp điều kiện ta được:

(x−1)2>10(3−x).(x-1)^2 > 10(3-x).

Khai triển:

x2−2x+1>30−10x  ⇔  x2+8x−29>0.x^2-2x+1 > 30-10x \;\Leftrightarrow\; x^2+8x-29>0.

Tam thức x2+8x−29x^2+8x-29 có nghiệm x=−4±35x=-4\pm 3\sqrt{5}, nên x2+8x−29>0x^2+8x-29>0 khi x<−4−35x<-4-3\sqrt5 hoặc x>−4+35x>-4+3\sqrt5.

Kết hợp với điều kiện 1<x<31<x<3 (lưu ý −4−35≈−10,71-4-3\sqrt5\approx -10{,}71 bị loại, còn −4+35≈2,71-4+3\sqrt5\approx 2{,}71):

−4+35<x<3.-4+3\sqrt5 < x < 3.

Vậy tập nghiệm là S=(−4+35; 3)≈(2,71; 3)S=\left(-4+3\sqrt5;\ 3\right)\approx(2{,}71;\ 3).

*Kiểm tra:* lấy x=2,9x=2{,}9: VT =2log⁡1,9≈0,558=2\log 1{,}9\approx 0{,}558, VP =log⁡0,1+1=0=\log 0{,}1+1=0; 0,558>00{,}558>0 (đúng). Lấy x=2,5x=2{,}5: VT =2log⁡1,5≈0,352=2\log 1{,}5\approx 0{,}352, VP =log⁡0,5+1≈0,699=\log 0{,}5+1\approx 0{,}699; 0,352>0,6990{,}352>0{,}699 (sai). Phù hợp với khoảng nghiệm.

Đáp số

x≤−14x \le -\dfrac{1}{4}−4+35<x<3-4+3\sqrt{5} < x < 3 (tức 2,71<x<32,71 < x < 3)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.