Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.25 trang 35 SBT Toán 11

Bài 23. Đường thẳng vuông góc với mặt phẳng

Đề bài

Cho hình chóp S.ABCDS.ABCD có đáy ABCDABCD là hình vuông cạnh aa, tam giác SADSAD đều và nằm trong mặt phẳng vuông góc với mặt đáy (ABCD)(ABCD). Gọi HH, MM lần lượt là trung điểm của các cạnh ADAD và ABAB.

a) Tính côsin của góc giữa đường thẳng SCSC và mặt đáy (ABCD)(ABCD).

b) Chứng minh rằng (SMD)⊥(SHC)(SMD) \perp (SHC).

Lời giải

Phân tích chung.
Tam giác SADSAD đều cạnh AD=aAD=a, có HH là trung điểm ADAD nên SH⊥ADSH\perp AD và SH=a32SH=\dfrac{a\sqrt3}{2}.

Vì (SAD)⊥(ABCD)(SAD)\perp(ABCD), hai mặt phẳng này cắt nhau theo giao tuyến ADAD, mà SH⊂(SAD)SH\subset(SAD) và SH⊥ADSH\perp AD nên
SH⊥(ABCD).SH\perp(ABCD).
Vậy HH chính là hình chiếu vuông góc của SS lên mặt đáy.

a) Côsin của góc giữa SCSC và (ABCD)(ABCD).

Vì SH⊥(ABCD)SH\perp(ABCD) nên hình chiếu của SS lên đáy là HH, còn hình chiếu của CC là chính nó. Do đó hình chiếu của đường thẳng SCSC lên (ABCD)(ABCD) là đường thẳng HCHC, suy ra
(SC,(ABCD))=(SC,HC)=SCH^.\big(SC,(ABCD)\big)=\big(SC,HC\big)=\widehat{SCH}.

Tính HCHC: trong hình vuông, tam giác HDCHDC vuông tại DD với HD=a2HD=\dfrac{a}{2} (vì HH là trung điểm ADAD) và DC=aDC=a nên
HC=HD2+DC2=a24+a2=a52.HC=\sqrt{HD^2+DC^2}=\sqrt{\frac{a^2}{4}+a^2}=\frac{a\sqrt5}{2}.

Vì SH⊥(ABCD)SH\perp(ABCD) nên SH⊥HCSH\perp HC, tam giác SHCSHC vuông tại HH:
SC=SH2+HC2=3a24+5a24=2a2=a2.SC=\sqrt{SH^2+HC^2}=\sqrt{\frac{3a^2}{4}+\frac{5a^2}{4}}=\sqrt{2a^2}=a\sqrt2.

Vậy
cos⁡SCH^=HCSC=a52a2=522=104.\cos\widehat{SCH}=\frac{HC}{SC}=\frac{\tfrac{a\sqrt5}{2}}{a\sqrt2}=\frac{\sqrt5}{2\sqrt2}=\frac{\sqrt{10}}{4}.

b) Chứng minh (SMD)⊥(SHC)(SMD)\perp(SHC).

*Bước 1: Chứng minh DM⊥HCDM\perp HC (trong mặt đáy).*

Xét hai tam giác vuông ADMADM (vuông tại AA) và DCHDCH (vuông tại DD):
- AD=DC=aAD=DC=a;
- AM=DH=a2AM=DH=\dfrac{a}{2} (M,HM,H lần lượt là trung điểm AB,ADAB,AD).

Do đó △ADM=△DCH\triangle ADM=\triangle DCH (hai cạnh góc vuông), suy ra ADM^=DCH^\widehat{ADM}=\widehat{DCH}.

Gọi PP là giao điểm của DMDM và HCHC. Trong tam giác PDCPDC ta có:
PDC^=ADC^−ADM^=90∘−ADM^,PCD^=DCH^=ADM^.\widehat{PDC}=\widehat{ADC}-\widehat{ADM}=90^\circ-\widehat{ADM},\qquad \widehat{PCD}=\widehat{DCH}=\widehat{ADM}.
Suy ra
DPC^=180∘−PDC^−PCD^=180∘−(90∘−ADM^)−ADM^=90∘.\widehat{DPC}=180^\circ-\widehat{PDC}-\widehat{PCD}=180^\circ-(90^\circ-\widehat{ADM})-\widehat{ADM}=90^\circ.
Vậy DM⊥HCDM\perp HC.

*Bước 2: Chứng minh DM⊥(SHC)DM\perp(SHC).*

Vì SH⊥(ABCD)SH\perp(ABCD) và DM⊂(ABCD)DM\subset(ABCD) nên SH⊥DMSH\perp DM.

Ta có DM⊥HCDM\perp HC và DM⊥SHDM\perp SH, trong khi HCHC và SHSH là hai đường thẳng cắt nhau tại HH cùng nằm trong (SHC)(SHC). Do đó
DM⊥(SHC).DM\perp(SHC).

*Bước 3: Kết luận.*

Vì DM⊂(SMD)DM\subset(SMD) và DM⊥(SHC)DM\perp(SHC) nên mặt phẳng (SMD)(SMD) chứa một đường thẳng vuông góc với (SHC)(SHC), suy ra
(SMD)⊥(SHC).(đpcm)(SMD)\perp(SHC).\qquad\text{(đpcm)}

Đáp số

104\dfrac{\sqrt{10}}{4}đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.