Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.29 trang 38 SBT Toán 11

Bài 23. Đường thẳng vuông góc với mặt phẳng

Đề bài

Cho hình chóp S.ABCS.ABC có đáy ABCABC là tam giác vuông tại AA, góc ABCABC bằng 60°60°, biết tam giác SBCSBC đều cạnh aa và nằm trong mặt phẳng vuông góc với mặt phẳng (ABC)(ABC). Tính theo aa khoảng cách:

a) Từ điểm SS đến mặt phẳng (ABC)(ABC).

b) Từ điểm BB đến mặt phẳng (SAC)(SAC).

c) Giữa hai đường thẳng ABAB và SCSC.

Lời giải

## Thiết lập chung

Gọi MM là trung điểm của BCBC.

Vì tam giác SBCSBC đều cạnh aa nên SM⊥BCSM \perp BC và SM=a32SM = \dfrac{a\sqrt3}{2}.

Hai mặt phẳng (SBC)(SBC) và (ABC)(ABC) vuông góc nhau theo giao tuyến BCBC; mà SM⊂(SBC)SM \subset (SBC), SM⊥BCSM \perp BC nên:
SM⊥(ABC).SM \perp (ABC).

Tam giác ABCABC vuông tại AA, ABC^=60∘\widehat{ABC}=60^\circ, cạnh huyền BC=aBC=a:
AB=BCcos⁡60∘=a2,AC=BCsin⁡60∘=a32.AB = BC\cos 60^\circ = \frac{a}{2}, \qquad AC = BC\sin 60^\circ = \frac{a\sqrt3}{2}.

Diện tích đáy:
SABC=12⋅AB⋅AC=12⋅a2⋅a32=a238.S_{ABC} = \frac12 \cdot AB\cdot AC = \frac12\cdot\frac a2\cdot\frac{a\sqrt3}{2} = \frac{a^2\sqrt3}{8}.

### a) Khoảng cách từ SS đến (ABC)(ABC)

Vì SM⊥(ABC)SM\perp(ABC) nên khoảng cách cần tìm chính là SMSM:
d(S,(ABC))=SM=a32.d\big(S,(ABC)\big) = SM = \frac{a\sqrt3}{2}.

###

b) Khoảng cách từ BB đến (SAC)(SAC)

Tính thể tích khối chóp.
VS.ABC=13 SABC⋅SM=13⋅a238⋅a32=a316.V_{S.ABC} = \frac13\,S_{ABC}\cdot SM = \frac13\cdot\frac{a^2\sqrt3}{8}\cdot\frac{a\sqrt3}{2} = \frac{a^3}{16}.

Tính diện tích tam giác SACSAC.

Trong tam giác vuông ABCABC, trung tuyến ứng với cạnh huyền: AM=BC2=a2AM = \dfrac{BC}{2} = \dfrac a2.

Vì SM⊥(ABC)SM\perp(ABC) nên SM⊥AMSM\perp AM, do đó:
SA=SM2+AM2=3a24+a24=a.SA = \sqrt{SM^2+AM^2} = \sqrt{\frac{3a^2}{4}+\frac{a^2}{4}} = a.

Lại có SC=aSC = a (cạnh tam giác đều) và AC=a32AC=\dfrac{a\sqrt3}{2}. Vậy tam giác SACSAC cân tại SS với SA=SC=aSA=SC=a.

Gọi NN là trung điểm ACAC: SN⊥ACSN\perp AC và
SN=SA2−(AC2)2=a2−3a216=a134.SN = \sqrt{SA^2-\left(\frac{AC}{2}\right)^2} = \sqrt{a^2-\frac{3a^2}{16}} = \frac{a\sqrt{13}}{4}.
SSAC=12⋅AC⋅SN=12⋅a32⋅a134=a23916.S_{SAC} = \frac12\cdot AC\cdot SN = \frac12\cdot\frac{a\sqrt3}{2}\cdot\frac{a\sqrt{13}}{4} = \frac{a^2\sqrt{39}}{16}.

Khoảng cách.
d(B,(SAC))=3VS.ABCSSAC=3⋅a316a23916=3a39=a3913≈0,48 a.d\big(B,(SAC)\big) = \frac{3V_{S.ABC}}{S_{SAC}} = \frac{3\cdot\dfrac{a^3}{16}}{\dfrac{a^2\sqrt{39}}{16}} = \frac{3a}{\sqrt{39}} = \frac{a\sqrt{39}}{13}\approx 0{,}48\,a.

###

c) Khoảng cách giữa ABAB và SCSC

Dựng hình bình hành ABCDABCD (thêm đỉnh DD). Khi đó CD∥ABCD\parallel AB, mà CD⊂(SCD)CD\subset(SCD), AB⊄(SCD)AB\not\subset(SCD) nên AB∥(SCD)AB\parallel(SCD). Do đó:
d(AB,SC)=d(AB,(SCD))=d(B,(SCD)).d(AB,SC) = d\big(AB,(SCD)\big) = d\big(B,(SCD)\big).

Thể tích S.BCDS.BCD. Vì ABCDABCD là hình bình hành nên SBCD=SABC=a238S_{BCD}=S_{ABC}=\dfrac{a^2\sqrt3}{8} và SM⊥(ABC)SM\perp(ABC):
VS.BCD=13 SBCD⋅SM=13⋅a238⋅a32=a316.V_{S.BCD} = \frac13\,S_{BCD}\cdot SM = \frac13\cdot\frac{a^2\sqrt3}{8}\cdot\frac{a\sqrt3}{2} = \frac{a^3}{16}.

Diện tích SCDSCD. Ta có CD=AB=a2CD=AB=\dfrac a2. Gọi KK là hình chiếu của MM trên CDCD. Khoảng cách từ MM đến đường thẳng CDCD (song song ABAB đi qua CC) bằng:
MK=a34.MK = \frac{a\sqrt3}{4}.
Vì SM⊥(ABC)SM\perp(ABC) và MK⊥CDMK\perp CD nên SK⊥CDSK\perp CD, với
SK=SM2+MK2=3a24+3a216=a154.SK = \sqrt{SM^2+MK^2} = \sqrt{\frac{3a^2}{4}+\frac{3a^2}{16}} = \frac{a\sqrt{15}}{4}.
SSCD=12⋅CD⋅SK=12⋅a2⋅a154=a21516.S_{SCD} = \frac12\cdot CD\cdot SK = \frac12\cdot\frac a2\cdot\frac{a\sqrt{15}}{4} = \frac{a^2\sqrt{15}}{16}.

Khoảng cách.
d(AB,SC)=d(B,(SCD))=3VS.BCDSSCD=3⋅a316a21516=3a15=a155≈0,77 a.d(AB,SC) = d\big(B,(SCD)\big) = \frac{3V_{S.BCD}}{S_{SCD}} = \frac{3\cdot\dfrac{a^3}{16}}{\dfrac{a^2\sqrt{15}}{16}} = \frac{3a}{\sqrt{15}} = \frac{a\sqrt{15}}{5}\approx 0{,}77\,a.

Đáp số

a32\dfrac{a\sqrt3}{2}a3913≈0,48 a\dfrac{a\sqrt{39}}{13}\approx 0{,}48\,aa155≈0,77 a\dfrac{a\sqrt{15}}{5}\approx 0{,}77\,a

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.