Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.30 trang 38 SBT Toán 11

Bài 23. Đường thẳng vuông góc với mặt phẳng

Đề bài

Cho hình hộp chữ nhật ABCD.A′B′C′D′ABCD.A'B'C'D' có AB=aAB = a, AD=a2AD = a\sqrt{2}, AA′=a3AA' = a\sqrt{3}. Tính theo aa khoảng cách:

a) Từ điểm AA đến mặt phẳng (BDD′B′)(BDD'B').

b) Giữa hai đường thẳng BDBD và CD′CD'.

Lời giải

## a) Khoảng cách từ AA đến mặt phẳng (BDD′B′)(BDD'B')

Vì BB′⊥(ABCD)BB' \perp (ABCD) và BB′⊂(BDD′B′)BB' \subset (BDD'B') nên (BDD′B′)⊥(ABCD)(BDD'B') \perp (ABCD); hai mặt phẳng này cắt nhau theo giao tuyến BDBD.

Trong mặt phẳng đáy (ABCD)(ABCD), kẻ AH⊥BDAH \perp BD tại HH. Vì (BDD′B′)⊥(ABCD)(BDD'B') \perp (ABCD) theo giao tuyến BDBD và AH⊥BDAH \perp BD nên AH⊥(BDD′B′)AH \perp (BDD'B'). Do đó
d(A,(BDD′B′))=AH.d\big(A,(BDD'B')\big)=AH.

Tam giác ABDABD vuông tại AA có AB=aAB=a, AD=a2AD=a\sqrt2, đường cao AHAH ứng với cạnh huyền BDBD:
1AH2=1AB2+1AD2=1a2+12a2=32a2.\frac{1}{AH^2}=\frac{1}{AB^2}+\frac{1}{AD^2}=\frac{1}{a^2}+\frac{1}{2a^2}=\frac{3}{2a^2}.
Suy ra AH2=2a23AH^2=\dfrac{2a^2}{3}, nên AH=a63AH=\dfrac{a\sqrt6}{3}.

Vậy d(A,(BDD′B′))=a63d\big(A,(BDD'B')\big)=\dfrac{a\sqrt6}{3}.

##

b) Khoảng cách giữa hai đường thẳng BDBD và CD′CD'

Bước 1. Đưa về khoảng cách từ một điểm đến một mặt phẳng.

Hai mặt bên ABB′A′ABB'A' và DCC′D′DCC'D' là hai hình chữ nhật bằng nhau, có các cạnh tương ứng song song (cùng được dựng trên AB∥DCAB\parallel DC và AA′∥DD′AA'\parallel DD'). Vì vậy hai đường chéo tương ứng của chúng song song và bằng nhau:
A′B∥CD′,A′B=CD′.A'B \parallel CD',\qquad A'B=CD'.

Do A′B⊂(A′BD)A'B \subset (A'BD) và CD′∥A′BCD' \parallel A'B nên CD′∥(A′BD)CD' \parallel (A'BD). Khi đó khoảng cách giữa BDBD và CD′CD' bằng khoảng cách từ CD′CD' đến mặt phẳng (A′BD)(A'BD), tức là bằng khoảng cách từ một điểm bất kì của CD′CD' (chẳng hạn điểm CC) đến mặt phẳng đó:
d(BD,CD′)=d(CD′,(A′BD))=d(C,(A′BD)).d(BD,CD')=d\big(CD',(A'BD)\big)=d\big(C,(A'BD)\big).

Bước 2. Dùng thể tích tứ diện A′BCDA'BCD.

Vì A′A⊥(ABCD)A'A \perp (ABCD) nên chiều cao hạ từ A′A' xuống mặt đáy (BCD)(BCD) bằng AA′=a3AA'=a\sqrt3. Diện tích đáy:
SBCD=12SABCD=12⋅AB⋅AD=12⋅a⋅a2=a222.S_{BCD}=\frac12 S_{ABCD}=\frac12\cdot AB\cdot AD=\frac12\cdot a\cdot a\sqrt2=\frac{a^2\sqrt2}{2}.
Do đó
VA′BCD=13 SBCD⋅AA′=13⋅a222⋅a3=a366.V_{A'BCD}=\frac13\,S_{BCD}\cdot AA'=\frac13\cdot\frac{a^2\sqrt2}{2}\cdot a\sqrt3=\frac{a^3\sqrt6}{6}.

Bước 3. Tính diện tích tam giác A′BDA'BD.

Theo định lí Py-ta-go:
A′B=AB2+AA′2=a2+3a2=2a,A'B=\sqrt{AB^2+AA'^2}=\sqrt{a^2+3a^2}=2a,
A′D=AD2+AA′2=2a2+3a2=a5,A'D=\sqrt{AD^2+AA'^2}=\sqrt{2a^2+3a^2}=a\sqrt5,
BD=AB2+AD2=a2+2a2=a3.BD=\sqrt{AB^2+AD^2}=\sqrt{a^2+2a^2}=a\sqrt3.
Xét góc BB của tam giác A′BDA'BD:
cos⁡B=A′B2+BD2−A′D22⋅A′B⋅BD=4a2+3a2−5a22⋅2a⋅a3=123,\cos B=\frac{A'B^2+BD^2-A'D^2}{2\cdot A'B\cdot BD}=\frac{4a^2+3a^2-5a^2}{2\cdot 2a\cdot a\sqrt3}=\frac{1}{2\sqrt3},
sin⁡B=1−112=1123.\sin B=\sqrt{1-\frac{1}{12}}=\frac{\sqrt{11}}{2\sqrt3}.
Vậy
SA′BD=12⋅A′B⋅BD⋅sin⁡B=12⋅2a⋅a3⋅1123=a2112.S_{A'BD}=\frac12\cdot A'B\cdot BD\cdot\sin B=\frac12\cdot 2a\cdot a\sqrt3\cdot\frac{\sqrt{11}}{2\sqrt3}=\frac{a^2\sqrt{11}}{2}.

Bước 4. Suy ra khoảng cách.

Cũng tính thể tích đó với đáy (A′BD)(A'BD) và đỉnh CC:
VA′BCD=13 SA′BD⋅d(C,(A′BD)).V_{A'BCD}=\frac13\,S_{A'BD}\cdot d\big(C,(A'BD)\big).
Do đó
d(C,(A′BD))=3VA′BCDSA′BD=3⋅a366a2112=a362a2112=a611=a6611.d\big(C,(A'BD)\big)=\frac{3V_{A'BCD}}{S_{A'BD}}=\frac{3\cdot\dfrac{a^3\sqrt6}{6}}{\dfrac{a^2\sqrt{11}}{2}}=\frac{\dfrac{a^3\sqrt6}{2}}{\dfrac{a^2\sqrt{11}}{2}}=\frac{a\sqrt6}{\sqrt{11}}=\frac{a\sqrt{66}}{11}.

Vậy d(BD,CD′)=a6611≈0,74 ad(BD,CD')=\dfrac{a\sqrt{66}}{11}\approx 0{,}74\,a.

Đáp số

a63\dfrac{a\sqrt6}{3}a6611\dfrac{a\sqrt{66}}{11}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.