Sách bài tập Toán 11 Tập hai

Giải Bài 7.31 trang 38 SBT Toán 11

Bài 23. Đường thẳng vuông góc với mặt phẳng

Đề bài

Cho hình lăng trụ đứng ABC.A′B′C′ABC.A'B'C' có đáy ABCABC là tam giác vuông tại AA và AB=AC=AA′=aAB = AC = AA' = a. Tính theo aa khoảng cách:

a) Từ điểm AA đến đường thẳng B′C′B'C'.

b) Giữa hai đường thẳng BCBC và AB′AB'.

Lời giải

Gắn nhận xét chung: Vì ABC.A′B′C′ABC.A'B'C' là lăng trụ đứng nên AA′⊥(A′B′C′)AA' \perp (A'B'C') và AA′⊥(ABC)AA' \perp (ABC), đồng thời AA′=aAA' = a. Hai đáy là hai tam giác vuông cân tại AA và A′A' với AB=AC=A′B′=A′C′=aAB = AC = A'B' = A'C' = a, suy ra BC=B′C′=a2BC = B'C' = a\sqrt2.

### a) Khoảng cách từ AA đến đường thẳng B′C′B'C'

Gọi MM là trung điểm của B′C′B'C'.

Tam giác A′B′C′A'B'C' vuông cân tại A′A' nên đường trung tuyến A′MA'M cũng là đường cao:
A′M⊥B′C′,A′M=B′C′2=a22.A'M \perp B'C', \qquad A'M = \dfrac{B'C'}{2} = \dfrac{a\sqrt2}{2}.

Mặt khác AA′⊥(A′B′C′)⇒AA′⊥B′C′AA' \perp (A'B'C') \Rightarrow AA' \perp B'C'.

Từ B′C′⊥A′MB'C' \perp A'M và B′C′⊥AA′B'C' \perp AA' suy ra B′C′⊥(AA′M)B'C' \perp (AA'M), do đó B′C′⊥AMB'C' \perp AM.

Vậy AMAM chính là khoảng cách cần tìm. Tam giác AA′MAA'M vuông tại A′A':
AM=AA′2+A′M2=a2+a22=3a22=a62.AM = \sqrt{AA'^2 + A'M^2} = \sqrt{a^2 + \dfrac{a^2}{2}} = \sqrt{\dfrac{3a^2}{2}} = \dfrac{a\sqrt6}{2}.

Vậy d(A,B′C′)=a62d(A, B'C') = \dfrac{a\sqrt6}{2}.

###

b) Khoảng cách giữa hai đường thẳng BCBC và AB′AB'

Vì BC∥B′C′BC \parallel B'C' mà B′C′⊂(AB′C′)B'C' \subset (AB'C') nên BC∥(AB′C′)BC \parallel (AB'C'). Do AB′⊂(AB′C′)AB' \subset (AB'C') nên
d(BC,AB′)=d(BC,(AB′C′))=d(B,(AB′C′)).d(BC, AB') = d\big(BC, (AB'C')\big) = d\big(B, (AB'C')\big).

Ta tính khoảng cách này bằng thể tích tứ diện B.AB′C′B.AB'C'.

Thể tích. Xét tứ diện B.AB′C′B.AB'C'. Vì AA′⊥(ABC)AA' \perp (ABC)... ta dùng cách sau: tứ diện B.AB′C′B.AB'C' có thể tích bằng 16\dfrac{1}{6} hộp dựng trên ba cạnh AB, AB′, AC′AB,\,AB',\,AC'.

Ta có AB=aAB = a và AB⊥ACAB \perp AC, AB⊥AA′AB \perp AA' nên AB⊥(ACC′A′)AB \perp (ACC'A'), suy ra AB⊥AC′AB \perp AC'. Lấy đáy là tam giác ABB′ABB' (nằm trong mặt bên (ABB′A′)(ABB'A')):
SABB′=12AB⋅AA′=12a⋅a=a22.S_{ABB'} = \dfrac{1}{2} AB \cdot AA' = \dfrac{1}{2} a \cdot a = \dfrac{a^2}{2}.
Chiều cao hạ từ C′C' xuống (ABB′A′)(ABB'A'): do A′C′⊥(ABB′A′)A'C' \perp (ABB'A') (vì A′C′⊥A′B′A'C' \perp A'B' và A′C′⊥AA′A'C' \perp AA') nên bằng A′C′=aA'C' = a. Vậy
VB.AB′C′=VC′.ABB′=13⋅a22⋅a=a36.V_{B.AB'C'} = V_{C'.ABB'} = \dfrac{1}{3} \cdot \dfrac{a^2}{2} \cdot a = \dfrac{a^3}{6}.

Diện tích đáy AB′C′AB'C'. Ta có AB′=AC′=B′C′=a2AB' = AC' = B'C' = a\sqrt2 nên tam giác AB′C′AB'C' đều cạnh a2a\sqrt2:
SAB′C′=(a2)234=2a234=a232.S_{AB'C'} = \dfrac{(a\sqrt2)^2 \sqrt3}{4} = \dfrac{2a^2 \sqrt3}{4} = \dfrac{a^2\sqrt3}{2}.

Khoảng cách.
d(B,(AB′C′))=3VB.AB′C′SAB′C′=3⋅a36a232=a32a232=a3=a33.d\big(B, (AB'C')\big) = \dfrac{3V_{B.AB'C'}}{S_{AB'C'}} = \dfrac{3 \cdot \dfrac{a^3}{6}}{\dfrac{a^2\sqrt3}{2}} = \dfrac{\dfrac{a^3}{2}}{\dfrac{a^2\sqrt3}{2}} = \dfrac{a}{\sqrt3} = \dfrac{a\sqrt3}{3}.

Vậy d(BC,AB′)=a33d(BC, AB') = \dfrac{a\sqrt3}{3}.

### Kiểm tra lại bằng tọa độ
Chọn A(0;0;0)A(0;0;0), B(a;0;0)B(a;0;0), C(0;a;0)C(0;a;0), A′(0;0;a)A'(0;0;a), B′(a;0;a)B'(a;0;a), C′(0;a;a)C'(0;a;a).
- a) B′C′⃗=(−a;a;0)\vec{B'C'} = (-a;a;0), B′A⃗=(−a;0;−a)\vec{B'A} = (-a;0;-a), [B′A⃗,B′C′⃗]=(a2;a2;−a2)[\vec{B'A},\vec{B'C'}] = (a^2;a^2;-a^2) có độ dài a23a^2\sqrt3; d=a23a2=a62d = \dfrac{a^2\sqrt3}{a\sqrt2} = \dfrac{a\sqrt6}{2}. ✓
-

b) BC⃗=(−a;a;0)\vec{BC}=(-a;a;0), AB′⃗=(a;0;a)\vec{AB'}=(a;0;a), [BC⃗,AB′⃗]=(a2;a2;−a2)[\vec{BC},\vec{AB'}]=(a^2;a^2;-a^2), AB⃗=(a;0;0)\vec{AB}=(a;0;0); d=∣a2⋅a∣a23=a3=a33d = \dfrac{|a^2 \cdot a|}{a^2\sqrt3} = \dfrac{a}{\sqrt3} = \dfrac{a\sqrt3}{3}. ✓

Hai cách cho cùng kết quả.

Đáp số

a62\dfrac{a\sqrt6}{2}a33\dfrac{a\sqrt3}{3}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.