Sách bài tập Toán 9 Tập một

Giải Bài 3.20 trang 36 SBT Toán 9

Bài 3. Giải bài toán bằng cách lập hệ phương trình   Đã kiểm chéo

Đề bài

a) Trục căn ở mẫu của biểu thức 3+222−1\dfrac{3+\sqrt{2}}{2\sqrt{2}-1}.

b) Tính giá trị biểu thức P=x(x4−6x2+1)P = x\left(x^4 - 6x^2 + 1\right) tại x=3+222−1x = \dfrac{3+\sqrt{2}}{2\sqrt{2}-1}.

Lời giải

a) Trục căn ở mẫu của biểu thức 3+222−1\dfrac{3+\sqrt{2}}{2\sqrt{2}-1}

Nhân cả tử và mẫu với biểu thức liên hợp của mẫu là 22+12\sqrt{2}+1, ta được:

3+222−1=(3+2)(22+1)(22−1)(22+1)\dfrac{3+\sqrt{2}}{2\sqrt{2}-1} = \dfrac{(3+\sqrt{2})(2\sqrt{2}+1)}{(2\sqrt{2}-1)(2\sqrt{2}+1)}

Mẫu thức là:

(22−1)(22+1)=(22)2−12=8−1=7(2\sqrt{2}-1)(2\sqrt{2}+1) = (2\sqrt{2})^2 - 1^2 = 8 - 1 = 7

Tử thức là:

(3+2)(22+1)=62+3+2⋅2+2=72+7=7(2+1)(3+\sqrt{2})(2\sqrt{2}+1) = 6\sqrt{2} + 3 + 2 \cdot 2 + \sqrt{2} = 7\sqrt{2} + 7 = 7(\sqrt{2}+1)

Vậy:

3+222−1=7(2+1)7=2+1\dfrac{3+\sqrt{2}}{2\sqrt{2}-1} = \dfrac{7(\sqrt{2}+1)}{7} = \sqrt{2}+1

b) Tính giá trị biểu thức P=x(x4−6x2+1)P = x\left(x^4 - 6x^2 + 1\right) tại x=3+222−1x = \dfrac{3+\sqrt{2}}{2\sqrt{2}-1}

Theo câu a), ta có x=2+1x = \sqrt{2}+1, suy ra x−1=2x - 1 = \sqrt{2}.

Bình phương hai vế, ta được:

(x−1)2=2  ⟹  x2−2x+1=2  ⟹  x2=2x+1(x-1)^2 = 2 \implies x^2 - 2x + 1 = 2 \implies x^2 = 2x + 1

Do đó:

x4=(x2)2=(2x+1)2=4x2+4x+1=4(2x+1)+4x+1=12x+5x^4 = \left(x^2\right)^2 = (2x+1)^2 = 4x^2 + 4x + 1 = 4(2x+1) + 4x + 1 = 12x + 5

Thay vào biểu thức trong ngoặc:

x4−6x2+1=(12x+5)−6(2x+1)+1=12x+5−12x−6+1=0x^4 - 6x^2 + 1 = (12x+5) - 6(2x+1) + 1 = 12x + 5 - 12x - 6 + 1 = 0

Vậy:

P=x⋅0=0P = x \cdot 0 = 0

Đáp số

3+222−1=2+1\dfrac{3+\sqrt{2}}{2\sqrt{2}-1} = \sqrt{2}+1P=0P = 0

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.