Sách bài tập Toán 9 Tập một

Giải Bài 3.19 trang 36 SBT Toán 9

Bài 3. Giải bài toán bằng cách lập hệ phương trình

Đề bài

Không sử dụng MTCT, chứng minh rằng biểu thức sau có giá trị là một số nguyên:
P=(5+11+5+3+5−11+3−5)(3−43+2)0,2P = \left(\dfrac{\sqrt{5}+1}{1+\sqrt{5}+\sqrt{3}} + \dfrac{\sqrt{5}-1}{1+\sqrt{3}-\sqrt{5}}\right)\left(\sqrt{3} - \dfrac{4}{\sqrt{3}} + 2\right)\sqrt{0,2}.

Lời giải

Bước 1. Rút gọn tổng trong ngoặc thứ nhất.

Đặt S=5+11+5+3+5−11+3−5S = \dfrac{\sqrt{5}+1}{1+\sqrt{5}+\sqrt{3}} + \dfrac{\sqrt{5}-1}{1+\sqrt{3}-\sqrt{5}}.

Đặt a=1+3a = 1+\sqrt{3} thì hai mẫu là a+5a+\sqrt{5} và a−5a-\sqrt{5}, nên mẫu chung là:
(a+5)(a−5)=a2−5=(1+3)2−5=(4+23)−5=23−1.(a+\sqrt{5})(a-\sqrt{5}) = a^2 - 5 = (1+\sqrt{3})^2 - 5 = (4+2\sqrt{3}) - 5 = 2\sqrt{3}-1.

Tử số:
(5+1)(a−5)+(5−1)(a+5).(\sqrt{5}+1)(a-\sqrt{5}) + (\sqrt{5}-1)(a+\sqrt{5}).

Ta có:
(5+1)(a−5)=5 a−5+a−5,(\sqrt{5}+1)(a-\sqrt{5}) = \sqrt{5}\,a - 5 + a - \sqrt{5},
(5−1)(a+5)=5 a+5−a−5.(\sqrt{5}-1)(a+\sqrt{5}) = \sqrt{5}\,a + 5 - a - \sqrt{5}.

Cộng lại: 25 a−25=25(a−1)=25⋅3=2152\sqrt{5}\,a - 2\sqrt{5} = 2\sqrt{5}(a-1) = 2\sqrt{5}\cdot\sqrt{3} = 2\sqrt{15}.

Vậy S=21523−1S = \dfrac{2\sqrt{15}}{2\sqrt{3}-1}.

Bước 2. Rút gọn thừa số thứ hai.
3−43+2=33−433+2=−33+2=6−33.\sqrt{3} - \dfrac{4}{\sqrt{3}} + 2 = \dfrac{3\sqrt{3} - 4\sqrt{3}}{3} + 2 = \dfrac{-\sqrt{3}}{3} + 2 = \dfrac{6-\sqrt{3}}{3}.

Bước 3. Rút gọn thừa số thứ ba.
0,2=15=15=55.\sqrt{0{,}2} = \sqrt{\dfrac{1}{5}} = \dfrac{1}{\sqrt{5}} = \dfrac{\sqrt{5}}{5}.

Bước 4. Nhân ba thừa số.
P=21523−1⋅6−33⋅55.P = \dfrac{2\sqrt{15}}{2\sqrt{3}-1}\cdot\dfrac{6-\sqrt{3}}{3}\cdot\dfrac{\sqrt{5}}{5}.

Vì 15⋅5=75=53\sqrt{15}\cdot\sqrt{5} = \sqrt{75} = 5\sqrt{3} nên:
P=2⋅5323−1⋅6−315=103 (6−3)15(23−1).P = \dfrac{2\cdot 5\sqrt{3}}{2\sqrt{3}-1}\cdot\dfrac{6-\sqrt{3}}{15} = \dfrac{10\sqrt{3}\,(6-\sqrt{3})}{15(2\sqrt{3}-1)}.

Khai triển tử: 103(6−3)=603−30=30(23−1)10\sqrt{3}(6-\sqrt{3}) = 60\sqrt{3} - 30 = 30(2\sqrt{3}-1).

Do đó:
P=30(23−1)15(23−1)=3015=2.P = \dfrac{30(2\sqrt{3}-1)}{15(2\sqrt{3}-1)} = \dfrac{30}{15} = 2.

Kết luận: P=2P = 2 là một số nguyên (đpcm).

*(Kiểm tra bằng giá trị gần đúng: S≈3,1436S \approx 3{,}1436; thừa số hai ≈1,4226\approx 1{,}4226; thừa số ba ≈0,4472\approx 0{,}4472; tích ≈2\approx 2, phù hợp.)*

Đáp số

P = 2 (đpcm)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.