Sách bài tập Toán 9 Tập một

Giải Bài 3.29 trang 40 SBT Toán 9

Ôn tập chương III

Đề bài

So sánh 89+245\sqrt{\sqrt{89+24\sqrt{5}}} và 1+122\sqrt{1+\sqrt{122}}.

Lời giải

Phân tích biểu thức dưới dấu căn trong của vế thứ nhất.

Ta viết 89+24589+24\sqrt{5} dưới dạng bình phương. Giả sử 89+245=(a+b5)2=a2+5b2+2ab589+24\sqrt{5}=(a+b\sqrt{5})^2=a^2+5b^2+2ab\sqrt{5}.

Suy ra 2ab=242ab=24 và a2+5b2=89a^2+5b^2=89. Chọn a=3, b=4a=3,\ b=4 thì 2ab=242ab=24 và a2+5b2=9+80=89a^2+5b^2=9+80=89 (thỏa mãn).

Do đó:
89+245=(3+45)2.89+24\sqrt{5}=(3+4\sqrt{5})^2.

Vì 3+45>03+4\sqrt{5}>0 nên:
89+245=3+45.\sqrt{89+24\sqrt{5}}=3+4\sqrt{5}.

Rút gọn vế thứ nhất.
89+245=3+45.\sqrt{\sqrt{89+24\sqrt{5}}}=\sqrt{3+4\sqrt{5}}.

So sánh hai số dương 3+45\sqrt{3+4\sqrt{5}} và 1+122\sqrt{1+\sqrt{122}}.

Cả hai đều không âm, nên chỉ cần so sánh hai biểu thức dưới dấu căn ngoài cùng:
3+45và1+122.3+4\sqrt{5}\quad\text{và}\quad 1+\sqrt{122}.

Trừ cả hai vế cho 11, ta so sánh:
2+45và122.2+4\sqrt{5}\quad\text{và}\quad \sqrt{122}.

Hai số này đều dương, bình phương lên để so sánh:
(2+45)2=4+165+80=84+165,\left(2+4\sqrt{5}\right)^2=4+16\sqrt{5}+80=84+16\sqrt{5},
(122)2=122.\left(\sqrt{122}\right)^2=122.

So sánh 84+16584+16\sqrt{5} với 122122, tức so sánh 16516\sqrt{5} với 3838.

Bình phương: (165)2=256⋅5=1280\left(16\sqrt{5}\right)^2=256\cdot 5=1280 và 382=144438^2=1444.

Vì 1280<14441280<1444 nên 165<3816\sqrt{5}<38, do đó:
84+165<122 ⇒ 2+45<122 ⇒ 3+45<1+122.84+16\sqrt{5}<122\ \Rightarrow\ 2+4\sqrt{5}<\sqrt{122}\ \Rightarrow\ 3+4\sqrt{5}<1+\sqrt{122}.

Lấy căn bậc hai hai vế (hàm căn đồng biến):
3+45<1+122.\sqrt{3+4\sqrt{5}}<\sqrt{1+\sqrt{122}}.

Kết luận.
89+245<1+122.\sqrt{\sqrt{89+24\sqrt{5}}}<\sqrt{1+\sqrt{122}}.

Kiểm tra lại bằng số gần đúng: 3+45≈3+8,944=11,9443+4\sqrt{5}\approx 3+8{,}944=11{,}944 và 1+122≈1+11,045=12,0451+\sqrt{122}\approx 1+11{,}045=12{,}045. Vì 11,944<12,04511{,}944<12{,}045 nên kết quả so sánh ở trên là đúng.

Đáp số

89+245<1+122\sqrt{\sqrt{89+24\sqrt{5}}}<\sqrt{1+\sqrt{122}}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.