Sách bài tập Toán 9 Tập một

Giải Bài 4.20 trang 48 SBT Toán 9

Bài 3. Giải bài toán bằng cách lập hệ phương trình

Đề bài

Cho tam giác ABCABC vuông tại AA, AHAH là đường cao. Chứng minh rằng 1AH2=1AB2+1AC2\dfrac{1}{AH^2} = \dfrac{1}{AB^2} + \dfrac{1}{AC^2}.

Lời giải

Phân tích. Tam giác ABCABC vuông tại AA, AH⊥BCAH \perp BC là đường cao hạ từ đỉnh góc vuông xuống cạnh huyền. Ta dùng hai cách tính diện tích tam giác ABCABC và định lí Pythagore.

Bước 1. Tính diện tích tam giác ABCABC theo hai cách.

Vì tam giác ABCABC vuông tại AA nên hai cạnh góc vuông là ABAB và ACAC:
SABC=12 AB⋅AC.S_{ABC} = \dfrac{1}{2}\,AB\cdot AC.

Mặt khác, AHAH là đường cao ứng với cạnh huyền BCBC nên:
SABC=12 BC⋅AH.S_{ABC} = \dfrac{1}{2}\,BC\cdot AH.

Từ hai cách tính trên suy ra:
AB⋅AC=BC⋅AH.(1)AB\cdot AC = BC\cdot AH. \qquad (1)

Bước 2. Bình phương hai vế của (1)(1).

AB2⋅AC2=BC2⋅AH2.(2)AB^2\cdot AC^2 = BC^2\cdot AH^2. \qquad (2)

Bước 3. Áp dụng định lí Pythagore.

Tam giác ABCABC vuông tại AA nên:
BC2=AB2+AC2.BC^2 = AB^2 + AC^2.

Thay vào (2)(2):
AB2⋅AC2=(AB2+AC2)⋅AH2.AB^2\cdot AC^2 = (AB^2 + AC^2)\cdot AH^2.

Bước 4. Chia hai vế cho AH2⋅AB2⋅AC2AH^2\cdot AB^2\cdot AC^2 (đều khác 00).

1AH2=AB2+AC2AB2⋅AC2=AB2AB2⋅AC2+AC2AB2⋅AC2=1AC2+1AB2.\dfrac{1}{AH^2} = \dfrac{AB^2 + AC^2}{AB^2\cdot AC^2} = \dfrac{AB^2}{AB^2\cdot AC^2} + \dfrac{AC^2}{AB^2\cdot AC^2} = \dfrac{1}{AC^2} + \dfrac{1}{AB^2}.

Vậy:
1AH2=1AB2+1AC2.(đpcm)\dfrac{1}{AH^2} = \dfrac{1}{AB^2} + \dfrac{1}{AC^2}. \qquad \text{(đpcm)}

Kiểm tra lại. Chọn thử AB=3AB = 3, AC=4AC = 4 thì BC=5BC = 5; từ (1)(1) có AH=AB⋅ACBC=125=2,4AH = \dfrac{AB\cdot AC}{BC} = \dfrac{12}{5} = 2{,}4. Khi đó 1AH2=15,76≈0,1736\dfrac{1}{AH^2} = \dfrac{1}{5{,}76} \approx 0{,}1736, còn 1AB2+1AC2=19+116=25144≈0,1736\dfrac{1}{AB^2} + \dfrac{1}{AC^2} = \dfrac{1}{9} + \dfrac{1}{16} = \dfrac{25}{144} \approx 0{,}1736. Hai vế bằng nhau, hệ thức đúng.

Đáp số

đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.