Sách bài tập Toán 9 Tập một

Giải Bài 5.32 trang 72 SBT Toán 9

Bài tập cuối Chương V. Đường tròn

Đề bài

Cho tam giác ABCABC vuông tại AA, đường cao AHAH. Từ BB và từ CC kẻ hai đường thẳng tiếp xúc với đường tròn (A;AH)(A; AH) lần lượt tại DD và EE. Chứng minh rằng:

a) Hai điểm DD và EE đối xứng với nhau qua AA;

b) DEDE tiếp xúc với đường tròn đường kính BCBC.

Lời giải

Nhận xét ban đầu. Vì AHAH là đường cao hạ từ AA xuống BCBC nên khoảng cách từ tâm AA đến đường thẳng BCBC bằng đúng bán kính AHAH. Do đó BCBC là một tiếp tuyến của đường tròn (A;AH)(A;AH), với tiếp điểm chính là HH.

Như vậy, từ BB có hai tiếp tuyến tới (A;AH)(A;AH) là BHBH và BDBD; từ CC có hai tiếp tuyến là CHCH và CECE.

a) Hai điểm DD và EE đối xứng với nhau qua AA.

Xét hai tiếp tuyến BDBD và BHBH kẻ từ BB. Ta có:
- BD=BHBD = BH (hai tiếp tuyến cùng xuất phát từ BB);
- AD=AHAD = AH (cùng là bán kính);
- ABAB là cạnh chung.

Suy ra △ABD=△ABH\triangle ABD = \triangle ABH (c.c.c), do đó DAB^=HAB^\widehat{DAB} = \widehat{HAB}, nghĩa là ABAB là tia phân giác của DAH^\widehat{DAH}:
DAH^=2 BAH^.\widehat{DAH} = 2\,\widehat{BAH}.

Tương tự, xét hai tiếp tuyến CECE và CHCH kẻ từ CC, ta có △ACE=△ACH\triangle ACE = \triangle ACH (c.c.c), nên ACAC là tia phân giác của EAH^\widehat{EAH}:
EAH^=2 CAH^.\widehat{EAH} = 2\,\widehat{CAH}.

Vì tia AHAH nằm giữa hai tia ABAB, ACAC (do HH nằm giữa BB và CC) nên:
DAE^=DAH^+HAE^=2 BAH^+2 CAH^=2(BAH^+CAH^)=2 BAC^=2⋅90∘=180∘.\widehat{DAE} = \widehat{DAH} + \widehat{HAE} = 2\,\widehat{BAH} + 2\,\widehat{CAH} = 2\big(\widehat{BAH} + \widehat{CAH}\big) = 2\,\widehat{BAC} = 2\cdot 90^\circ = 180^\circ.

Vậy ba điểm DD, AA, EE thẳng hàng. Lại có AD=AE=AHAD = AE = AH, nên AA là trung điểm của DEDE. Do đó DD và EE đối xứng với nhau qua AA (đpcm).

b) DEDE tiếp xúc với đường tròn đường kính BCBC.

Gọi MM là trung điểm của BCBC; đường tròn đường kính BCBC có tâm MM và bán kính BC2\dfrac{BC}{2}.

Vì BDBD là tiếp tuyến tại DD nên BD⊥ADBD \perp AD, tức BD⊥DEBD \perp DE. Vì CECE là tiếp tuyến tại EE nên CE⊥AECE \perp AE, tức CE⊥DECE \perp DE.

Suy ra BD∥CEBD \parallel CE và cả hai cùng vuông góc với đường thẳng DEDE. Khi đó khoảng cách từ BB đến DEDE bằng BDBD, khoảng cách từ CC đến DEDE bằng CECE, và BB, CC nằm cùng một phía đối với DEDE.

Gọi MKMK là khoảng cách từ MM đến DEDE (K∈DEK \in DE). Vì MM là trung điểm BCBC nên MKMK là đường trung bình của hình thang vuông BDECBDEC:
MK=BD+CE2.MK = \frac{BD + CE}{2}.

Mặt khác, theo tính chất hai tiếp tuyến cắt nhau: BD=BHBD = BH và CE=CHCE = CH, nên
BD+CE=BH+CH=BC.BD + CE = BH + CH = BC.

Do đó
MK=BC2.MK = \frac{BC}{2}.

Khoảng cách từ tâm MM đến đường thẳng DEDE đúng bằng bán kính BC2\dfrac{BC}{2}, nên DEDE tiếp xúc với đường tròn đường kính BCBC (đpcm).

*(Nhận xét: vì BAC^=90∘\widehat{BAC} = 90^\circ nên AA nằm trên đường tròn đường kính BCBC; tiếp điểm của DEDE với đường tròn này chính là điểm AA.)*

Đáp số

đpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.