Giải Bài 5.33 trang 72 SBT Toán 9
Đề bài
Cho đường tròn , đường thẳng tiếp xúc với tại , đường thẳng tiếp xúc với tại sao cho . Gọi là một điểm tuỳ ý thuộc , khác và . Tiếp tuyến của tại cắt và lần lượt tại và .
a) Chứng minh là một đường kính của .
b) Gọi , và lần lượt là các điểm đối xứng với , và qua tâm . Chứng minh rằng , và .
c) Chứng minh rằng tiếp xúc với tại .
d) Chứng minh tứ giác là một hình thoi.
Lời giải
Vì tiếp xúc tại nên ; vì tiếp xúc tại nên .
a) Chứng minh là đường kính.
Ta có và nên . Mà . Qua điểm chỉ kẻ được một đường thẳng vuông góc với , nên hai đường thẳng và trùng nhau. Suy ra ba điểm , , thẳng hàng.
Do và , , thẳng hàng nên là trung điểm của . Vậy là một đường kính của (đpcm).
b) Chứng minh , , .
* đối xứng với qua nên là trung điểm , do đó . Vậy .
* Xét phép đối xứng tâm . Phép này biến đường thẳng thành một đường thẳng song song với và đi qua ảnh của điểm . Vì là trung điểm nên ảnh của qua là . Đường thẳng đi qua và song song với chính là (vì và ). Vậy phép đối xứng tâm biến thành . Do nên ảnh của thuộc , tức .
* Tương tự, phép đối xứng tâm biến thành . Do nên ảnh của thuộc , tức (đpcm).
c) Chứng minh tiếp xúc tại .
Do , lần lượt là ảnh của , qua phép đối xứng tâm , mà , nằm trên đường thẳng , nên đường thẳng là ảnh của đường thẳng qua phép đối xứng tâm . Suy ra , tức .
Vì tiếp xúc tại nên , do đó . Lại có đối xứng với qua nên ba điểm , , thẳng hàng, suy ra nằm trên đường thẳng . Vì và nên .
Mặt khác (theo câu b, ). Đường thẳng đi qua , vuông góc với bán kính tại nên tiếp xúc tại (đpcm).
d) Chứng minh là hình thoi.
*Chứng minh là hình bình hành:* đối xứng với qua nên là trung điểm ; đối xứng với qua nên là trung điểm . Tứ giác có hai đường chéo và cắt nhau tại trung điểm của mỗi đường nên là hình bình hành.
*Chứng minh hai đường chéo vuông góc:* Từ kẻ hai tiếp tuyến (nằm trên ) và (nằm trên ) nên và là tia phân giác của góc . Từ kẻ hai tiếp tuyến (nằm trên ) và (nằm trên ) nên và là tia phân giác của góc .
Vì và là cát tuyến (đường thẳng ) nên hai góc trong cùng phía bù nhau: . Do , là các tia phân giác nên . Trong tam giác ta có .
Hai đường chéo , lần lượt nằm trên các đường thẳng , nên .
Hình bình hành có hai đường chéo vuông góc nên là hình thoi (đpcm).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.